ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ, ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ନୀଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଚିରକାଳ ଧୋଇ ହୋଇ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଚମତ୍କାର ରାଜ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ ।
ପୁରାତନ ବିଶ୍ୱ ଆକର୍ଷଣର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ଅନୁଗ୍ରହ ସହିତ ଉଦାର ଭାବରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି, ବେଳେବେଳେ କୋମଳ, ବେଳେବେଳେ ଭୟଭୀତ, ଏହା ଅତୀତର ସ୍ପ୍ଲେଣ୍ଡୋର୍ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ଗ୍ଲାମରର ଏକ କାଲିଡୋସ୍କୋପ୍, ଅବିଭକ୍ତ ବେଳାଭୂମି, ବିସ୍ତୃତ ହ୍ରଦ, ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ।
ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ମାରକୀ, ବିଦେଶୀ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, ପାରମ୍ପାରିକ ଜନଜାତି, ରଙ୍ଗୀନ ମେଳା ଏବଂ ପର୍ବ, ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ସଂଗୀତ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ।
ଏହା ଏକ ସ୍ମରଣୀୟ ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଲୁକ୍କାୟିତ ଧନ ।
ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭୂମିର ଅନେକ ଅଂଶ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅନ୍ୱେଷଣ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।
ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୂମି ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ବିଭିନ୍ନ ଆଗ୍ରହର ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଓଡିଶା ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ।
ରାଜ୍ୟର ଦର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥରେ ବିଛା ଯାଇଥିବା ଓଡିଶାର ଅସଂଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରଗୁଡିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରିରେ ଥିବା ମିନିଏଚର୍ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବୃହତ୍ ଜଗନ୍ନାଥ, ଲିଙ୍ଗରାଜ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିରଙ୍ଗାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ବାନ୍ଧି ରଖିବା ପାଇଁ ଯାଦୁ ସ୍ପର୍ଶ ରହିଛି ।
ଏକ ସମୟରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରାୟ ୭୦୦୦ ମନ୍ଦିର ଥିବା କୁହାଯାଉଛି ।
ଭାରତର ଏହି କ୍ୟାଥେଡ୍ରାଲ୍ ସହରର ସ୍ମୃତି ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଆଜି ବି ଛିଡା ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଏଠାରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଭରତେଶ୍ୱର, ଲକ୍ଷ୍ମଣେଶ୍ୱର, ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘନେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରର ମହାନ ଲିଙ୍ଗରାଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ କ୍ରମାନୁକ୍ରମିକ ବିକାଶ ମିଳିପାରିବ ।
ସେହିଭଳି ଓଡିଶାର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ସମ୍ବଲପୁର ଏବଂ ସୋନପୁରକୁ ମିନି ମନ୍ଦିର ସହର କୁହାଯାଇପାରେ ।
ସେମାନେ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ ପୃଥକ ଶୈଳୀ ବିକଶିତ କରିଛନ୍ତି ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଚୌହାନ ନିୟମ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା ।
ଏହି ସଂପର୍କରେ ଏକ ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁମା, ୩୦ କିମିରେ ଥିବା ବିମଳେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇପାରେ ।
ଭାରତର ଚାରୋଟି ବିଶିଷ୍ଟ ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଓଡିଶାର ଦୁଇଟିର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି ।
ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଭୁବନେଶ୍ୱର ନିକଟ ହିରାପୁରରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ରାଣୀପୁର ଜରିଆଲରେ ।
ରାଣୀପୁର ଜରିଆଲ ଠାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅନେକ ଶୈବ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଏହା ସେତେବେଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ସାଂସ୍କୃତିକ ସିନ୍ଥେସିସ୍ ବିଷୟରେ କହିଥାଏ ।
ରାଣୀପୁର ଝରିଆଲଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରଲଥ ଇଟା ମନ୍ଦିର ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିକୋମନାର ପାତାଳେଶ୍ଵର ଇଟା ମନ୍ଦିର ଭାରତର ଖୁବ୍ କମ୍ ଇଟା ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଟେ ।
ଖଣ୍ଡଗିରି ଏବଂ ଉଦୟଗିରିର ପଥର କଟା ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକ ଓଡିଶାର ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଇତିହାସ ଉପରେ ଅଧିକ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ ।
ଉଦୟଗିରିରେ ଥିବା ଦୁଇ ମହଲା ରାଣୀଗୁମ୍ପା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ।
କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ପଥର ନିୟମ ରହିଛି ।
ସେହି ସମ୍ରାଟଙ୍କ ଆଉ ଏକ ପଥର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଯୁଗାଡଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ସତୁରି ଦଶକ ପୂର୍ବରୁ ପାହାଡ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ଶାନ୍ତି ପାଗୋଡା ସହିତ ବୁଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଧଉଳିଗିରିରେ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇପାରେ ।
ବୁଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଭଣ୍ଡାର ଘର ହେଉଛି ରତ୍ନାଗିରି-ଲଳିତଗିରି -ଉଦୟଗିରି କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଯେଉଁଠାରେ ଏକଦା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଷ୍ପଗିରି ବୁଦ୍ଧ ବିହାର ଛିଡା ହୋଇଥିଲା ।
ସମ୍ପ୍ରତି ଲଳିତଗିରିରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମର୍ତ୍ତ୍ୟର ଆବିଷ୍କାର ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ଲାଙ୍ଗୁଡିଗିରିରେ ନୂତନ ଖନନ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି ।
ଚାଇନାର ଭ୍ରମଣକାରୀ ହିୟୁନ୍ ଟି’ସଙ୍ଗ ବରଗଡ ଜିଲ୍ଲାର ନୃସିଂହନାଥ ମାଳଭୂମିକୁ ପୋ-ଲୋ-ମୋ-ଲୋ-କି-ଲି ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯାହା ପରିମଳଗିରି ବୁଦ୍ଧ ବିହାର ହୋଇପାରେ ।
କୋଣାର୍କ ନିକଟରେ କୁରୁମା ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଖନନ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧ ବିହାରର ମୃତଦେହକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି ।
ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବିକ୍ରମ-ଖୋଲ, ଯୋଗୀ ଗଣିତ ଏବଂ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଗୁଡ଼ହାଣ୍ଡିର ପିକ୍ଟୋଗ୍ରାଫିକ୍ ସାଇଟଗୁଡିକ ପୂର୍ବ- ଐତିହାସିକ ଯୁଗର ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୁଯୋଗ ଦେଇପାରେ ।
ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ପୁରୀରେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ଧାର୍ମିକ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଆକର୍ଷଣ ।
ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ପରିଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ।
ଓଡିଶାର ଧାର୍ମିକ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ଯେକୌଣସି ପରିମାଣର ବର୍ଣ୍ଣନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୂରରେ ରହିବ ।
ତଥାପି, ଏହି ସଂଯୋଗରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇପାରେ ।
ଦେବୀ ବିରଜାଙ୍କ ଆସନ ଯାଜପୁରକୁ ନାଭିଗୟା କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ପରିଗଣିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଗୟାଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ କରାଯାଏ ।
ଛତିଶଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ବରଗଡ ଜିଲ୍ଲାର ନୃସିଂହନାଥଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।
କଣ୍ଟିଲୋ ସହିତ ଜଡିତ ନୀଳମାଧଵଙ୍କ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଚିନ୍ତାଜନକ ଅଟେ ।
ଓଡ଼ିଶାର ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ଜୀବଜନ୍ତୁର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ନେଇ ନିଶ୍ୱାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ।
ରାଜ୍ୟରେ ୨୦ ରୁ ଅଧିକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଅଛି ।
ଉଷାକୋଠି ଏବଂ ଶିମିଳିପାଳର ସବୁଜ ଜଙ୍ଗଲ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ମୌସୁମୀ ।
ନନ୍ଦନକାନନର ଜୈବ କ୍ଷେତ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ, ମାତ୍ର ୨୦ କିମି ।
ବୟସ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଯେକୌଣସି ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇପାରେ ।
ପ୍ରାକୃତିକ ଚନ୍ଦକା ଜଙ୍ଗଲରୁ ଖୋଦିତ ନନ୍ଦନକାନନ ପ୍ରାଣୀ ଉଦ୍ୟାନ ନିକଟ ଅତୀତରେ ଏକରୁ ଅଧିକ ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
ଦୁନିଆରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ନନ୍ଦନକାନନରେ ଧଳା ବାଘର ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିଲେ ।
ଏହିପରି ଧଳା ବାଘର ଏକ ନୂତନ ରାଜବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଯାହା ରେୱା ରାଜବଂଶଠାରୁ ଭିନ୍ନ ।
ତଥାପି ବନ୍ଦୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଘଡ଼ିଆଳ ମାନଙ୍କର ପ୍ରଜନନରେ ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।
ସିଂହ ସଫାରି ଏବଂ ଧଳା ବାଘ ସଫାରି ସମ୍ବାଦ ବିଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଯୋଡିଛି ।
କୁମ୍ଭୀର ଅଭୟାରଣ୍ୟର ଅତିରିକ୍ତ ଆକର୍ଷଣ ସହିତ ଟିକରପଡାଠାରେ ଥିବା ମହାନ ମହାନଦୀ ଘାଟ ବନ୍ୟ ଜୀବନପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଟେ ।
ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଅଲିଭ୍ ରିଡଲେ କଇଁଛ ବର୍ଷକୁ ଦୁଇଥର ଗହୀରମଥାକୁ ଅଣ୍ଡା ଦେବା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି ।
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଛି ଏବଂ ଚିଲିକା ହ୍ରଦରେ ମଧ୍ୟ ଏସିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଳ ହ୍ରଦ ।
ହ୍ରଦରେ ଥିବା ଅନେକ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ରୋମାଣ୍ଟିକ ନାମ ଯେପରିକି ହନିମୁନ୍ ଦ୍ୱୀପ, ଜଳଖିଆ ଦ୍ୱୀପ ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି ଡଲଫିନ୍ସ ଏହି ସ୍ଥାନର ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଆକର୍ଷଣ ।
ବ୍ରହ୍ମପୁର ଦ୍ୱୀପ ନିକଟରେ ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏହାର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଟେ ହ୍ରଦ କେବଳ ଆକର୍ଷଣୀୟ ।
ଚିଲିକାରେ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟତମ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳର ସମସ୍ତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ରହିଛି ।
ସୁନ୍ଦର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ପାହାଡ କ୍ଲାନ୍ତ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଶୀତଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ଥଣ୍ଡା ପବନ ଏବଂ ବରଫ ଥଣ୍ଡା ପାଣି ଯୋଗାଇଥାଏ ।
ଶୀତଦିନେ ଅଧିକ ସତେଜ ହେଉଛି ଅଟ୍ରି, ତପ୍ତପାଣି, ଦେଉଳଝରି ଏବଂ ତରାଵଲୋରେ ଗରମ ସଲଫର୍ ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ ।
୪୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ଓଡ଼ିଶାର ସୁନ୍ଦର ବେଳାଭୂମି ।
ଚନ୍ଦନେଶ୍ୱରରୁ ଗୋପାଳପୁର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମାରୀ ଏବଂ ଦୁନିଆର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି ।
ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଚାନ୍ଦିପୁର ବେଳାଭୂମିରେ ଏହାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି ।
ଏଠାରେ ଥିବା ଜଳ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ କିଲୋମିଟର ଦୂର ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଦିନକୁ ଦୁଇଥର ଲୀଳାମୟ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢିଥାଏ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
ଯେଉଁଥିରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ ହେଉଛି ପୁରୀର ରଥଯାତ୍ରା ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସବରେ ବରଗଡରେ ଧନୁ ଯାତ୍ରୀ, ସମ୍ବଲପୁରରେ ଶୀତଳଷଷ୍ଠୀ, ଚନ୍ଦନଶ୍ୱରରେ ନୀଳ ପର୍ବ, ବାରିପଦା ଠାରେ ଛଉ ନୃତ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଆସନ ହେବା ବ୍ୟତୀତ ରାଜ୍ୟ ଲୋକ ନୃତ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ ।
ଏହି ପାରମ୍ପାରିକ ନୃତ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ କୋଣାର୍କରେ କୋଣାର୍କ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ୍, ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଆଦିବାସୀ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ୍ ଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ ।
ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଟାଇ ଏବଂ ରଙ୍ଗ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍, ପିପିଲିର ଆପ୍ଲିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ, ହର୍ନ୍  ଏବଂ ପୁରୀର ସାବୁନ ପଥର କାର୍ଯ୍ୟ, ରଘୁରାଜପୁରର ପଟା ପେଣ୍ଟିଂ ଏବଂ କଟକର ରୂପା ଚିତ୍ର ଘରେ ଏବଂ ନିକଟତମ ତଥା ପ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଅଟେ ।
ଏହା କେବଳ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଇସବର୍ଗର ଟିପ୍ସ ଯାହା ଓଡିଶାର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସମ୍ଭାବନା ।
ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ୟାପସୁଲ୍ ଫର୍ମରେ ଓଡ଼ିଶା ଗର୍ବ କରିପାରିବ ।
ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ହିମାଳୟର ବରଫ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଫୁଲବାଣୀ ଜିଲ୍ଲାର ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି , କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ସୁନାବେଡା ମାଳଭୂମି ପରି ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ପରିଦର୍ଶକମାନେ ହିମାଳୟ ଉପତ୍ୟକା ଭଳି ଅନୁଭୂତି ପାଇପାରିବେ ।
ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ ଷଷ୍ଠ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଗୋଷ୍ଠୀର ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଟେଲ ରୁମ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଫଳସ୍ୱରୂପ, ୫ ତାରକା ଠାରୁ ବଜେଟ୍ ବର୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଗୁଣାତ୍ମକ ହୋଟେଲ ରାଜ୍ୟ ବାହାରକୁ ଗଲା ।
ହୋଟେଲ / ଶଯ୍ୟା ସଂଖ୍ୟା ଯାହାକି ୧୯୮୦ ରେ ୩୨୦୨ ରୁମ୍ ଥିବା ୧୮୮ ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୭୩୩ କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୧୯୯୯ ରେ ୧୪,୯୩୯ ରୁମ୍ ଥିଲା ।
ସେମାନେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ରୋଷେଇ ସହିତ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଆରାମଦାୟକ ଆବାସ ଯୋଗାଉଥିଲେ ।
ଅନେକ ହୋଟେଲରେ ସମ୍ମିଳନୀ ସୁବିଧା ରହିଛି, ପାଇପଲାଇନରେ ଏହିପରି ଅଧିକ ସୁବିଧା ଅଛି ।
ଓଡିଶା ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କେବଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଟେ ।
ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଦିଲ୍ଲୀ, ବମ୍ବେ, କଲିକତା, ମାଡ୍ରାସ, ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ସିଧାସଳଖ କିମ୍ବା ସୁବିଧାଜନକ ବିମାନ ସଂଯୋଗ ରହିଛି ।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ବିହାର, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପଡୋଶୀ ରାଜ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତରରାଜ୍ୟ ବସ୍ ଚଳାଚଳ କରୁଛି ।
ପୁରୀ, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ କୋଚ୍ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଯାତ୍ରା ଚାଲିଛି ।
ଚାର୍ଟର୍ ଟୁର୍ ପାଇଁ ଏ / ସି କାର୍ ଏବଂ କୋଚ୍ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ।
ବର୍କୁଲରେ ଥିବା ଚିଲିକା ହ୍ରଦରେ ଆନନ୍ଦ କ୍ରୁଜିଂ ଏବଂ ୱାଟର କ୍ରୀଡା ପାଇଁ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।
ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ସୂଚନା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ସହାୟତା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୯ ଟି ପର୍ଯ୍ୟଟନ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଅଛି - ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ, ଗୋଟିଏ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ଚେନ୍ନାଇରେ ଏବଂ କଲିକତା ଏବଂ ୧୬ ଟି ରାଜ୍ୟ ଭିତରେ ।
ଓଡ଼ିଶାକୁ ବିମାନ ଏବଂ ରେଳ ଯୋଗେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ୧୯ ଟି ଟୁରିଷ୍ଟ କାଉଣ୍ଟର ଅଛି - ଗୋଟିଏ ବିମାନବନ୍ଦର, ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଅବଶିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟରେ ଏବଂ ବାହାରେ ଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରେଳ ଷ୍ଟେସନରେ ।
ଏହି ପର୍ବପର୍ବାଣିଗୁଡ଼ିକର ଧାର୍ମିକ-ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉତ୍ସୁକତା ପାଇଁ କୌଣସି ଭଲ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ କାରଣ ଏହି ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି ଗୁଡିକ ବର୍ଷସାରା ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।
ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଓଡ଼ିଶା ହେଉଛି ଆର୍ଯ୍ୟ, ଦ୍ରାବିଡ଼ ଓ ଆଦିବାସୀ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ମିଳନ, ଏମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ସମସ୍ତେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ।
ଏକ ପ୍ରମୁଖ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ ଯେଉଁଥିରେ ଜାତୀୟ ଚରିତ୍ର ରହିଛି: ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା, ଗଣେଶ ପୂଜା, ଶିବରାତ୍ରି, ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, ଦୁର୍ଗା ପୂଜା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା, କାଳୀ ପୂଜା, କାର୍ତ୍ତିକ ପୂଜା ଇତ୍ୟାଦି ।
ଦୁର୍ଗା ପୂଜା (ସେପ୍ଟେମ୍ବର-ଅକ୍ଟୋବର) ମନ୍ଦ ଉପରେ ଭଲ ସ୍ମୃତିର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ ।
ଉତ୍ସବକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ଉପରେ ଜନସମାଗମ ହେଉଥିବା ବେଳେ କଟକ ସହରରେ ଜୀବନଯାତ୍ରା ଚଳଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଥାଏ ।
ଦଶହରାର ଶେଷ ଦିନ, ବିଜୟା ଦଶମୀର ପରଦିନ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡିକୁ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀରେ ବିସର୍ଜନ ପାଇଁ ଭବ୍ୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ନିଆଯାଏ ।
ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ସାଧାରଣତଃ ଜାନୁଆରୀ-ଫେବୃଆରୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଏହା ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମି (ବସନ୍ତର ପଞ୍ଚମ ଦିନ) ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ଏବଂ ଏହା ଶୀତର ସମାପ୍ତି ଏବଂ ବସନ୍ତର ଆଗମନକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିଥାଏ ।
ସରସ୍ବତୀ ବିଦ୍ୟାର ଦେବୀ ଅଟନ୍ତି ତେଣୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ କଲେଜର ଛାତ୍ରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷାରେ ସଫଳତା ପାଇବା ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସାହର ସହିତ ପାଳନ କରନ୍ତି ।
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ, ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ଥାନରେ ଏବଂ ଘରେଘରେ ହଜାର ହଜାର ମାଟି ପ୍ରତିମା ପୂଜା କରାଯାଏ ।
ପରଦିନ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୁ ନିଆଯାଇ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ ।
ପ୍ରତିମାମାନଙ୍କର ଏହି ବିସର୍ଜନ ସମସ୍ତ ପର୍ବର ଏକ ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ପୂଜା ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜାପାଠର ୩, ୫ କିମ୍ବା ୭ ଦିନରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ଗଣେଶ ପୂଜା (ଅଗଷ୍ଟ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର) ବିଶେଷତଃ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କର ଏକ ପର୍ବ, କିନ୍ତୁ ବୟସ୍କମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି କାରଣ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ପୁତ୍ର ଯିଏ ସଫଳତାର ପଥରେ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ବାଧାବିଘ୍ନକୁ ଦୂରକରିଥାନ୍ତି ।
ଗଣେଶଙ୍କର ଏକ ହାତୀର ମସ୍ତକ ରହିଛି, କୁହାଯାଏ ଯେ ଶନି ଦେବତାଙ୍କ କୁ-ଦୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କର ମସ୍ତକକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା ।
ସେ ତାଙ୍କର ବୌଦ୍ଧିକ ପ୍ରତିଭା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତେଣୁ ସେହି ଶକ୍ତି ହାସଲ କରିବାକୁ ଛାତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଶିବରାତ୍ରୀ (ଫେବୃଆରୀ) ଓଡିଶାର ଶୈବମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ।
ବହୁତ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଥିବାରୁ ଏହି ପର୍ବ ବହୁଳ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
ଏହା ଜାଗରଯାତ୍ରା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହା ଭକ୍ତମାନେ, ବିଶେଷକରି ମହିଳାମାନେ ନିଜର ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଏହିଦିନ ସାରା ରାତି ଉଜାଗର ରହିଥାନ୍ତି ।
ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପର୍ବପର୍ବାଣୀର ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ସଂଗଠନ ଦ୍ୱାରା ମେଳାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ଏହି ପର୍ବ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଲୋକନାଥ ମନ୍ଦିର (ପୁରୀ), ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର (ଭୁବନେଶ୍ୱର), କପିଳାସ ମନ୍ଦିର (ଢେଙ୍କାନାଳ) ଓ ନୃସିଂହନାଥ ମନ୍ଦିର (ବଲାଙ୍ଗୀର) ।
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦିନ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ବ ଅଟେ, ଯାହା ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଓ  ମଠ ତଥା ଘରର ପୂଜାଗୃହରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ବ ।
ଭକ୍ତମାନେ ଦିନସାରା ଉପବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ହେବା ପରେ ଏହି ଉପବାସକୁ ଭଗ୍ନ କରନ୍ତି ।
କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ରାକ୍ଷସ କଂସ ଧ୍ୱଂସ ହେବାର ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରେ ଏବଂ ମନ୍ଦ ଉପରେ ଭଲର ବିଜୟ ଭାବେ ଏହା ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇଥାଏ ।
ଇ.ଏମ୍ ଫରେଷ୍ଟର୍ ଏହି ପର୍ବକୁ 'ପାସେଜ୍ ଟୁ ଇଣ୍ଡିଆ'ରେ ଅମର କରିଦେଇଛନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଶକ୍ତି ଉପାସନାର ପୂଜା ପଦ୍ଧତି କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଭୟ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଏବଂ ଅଣ-ତାନ୍ତ୍ରିକ ରୂପରେ, ଯାହାକୁ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା (ସେପ୍ଟେମ୍ବର-ଅକ୍ଟୋବର) ଏବଂ କାଳୀପୂଜା (ଅକ୍ଟୋବର-ନଭେମ୍ବର) ପର୍ବରୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରାଯାଇଥାଏ, ଯେଉଁ ପର୍ବକୁ ମହାସମାରୋହରେ ଅତି ଆନନ୍ଦଉଲ୍ଲାସ ସହିତ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ମାନ୍ୟତା ଅଛିଯେ, ଦଶ ଭୁଜା ବିଶିଷ୍ଟ ମାତା ଦୁର୍ଗା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଘର କୈଳାସ ପର୍ବତରୁ ନିଜ ମାତାପିତାଙ୍କ ଘର ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଶ୍ଵିନ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମ, ଅଷ୍ଟମ ଏବଂ ୯ ମ ଦିନରେ ତିନିଦିନ ପାଇଁ ଆସୁଥିବାର ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।
ସେଠାରେ ସେ ପର୍ବତ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ପାର୍ବତୀ, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଗା ରୂପରେ ତାଙ୍କ ଅବତାରରେ ମଇଁଷି-ଅସୁର ମହିଷାସୁର ସଂହାରକ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ସୁନ୍ଦର ସାଜସଜ୍ଜାରେ ମା'ଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବସାଇ ଧୁମଧାମରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ଏହି ପର୍ବର ପବିତ୍ର ବାତାବରଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ପବିତ୍ର ଭାବନା ଏତେ ବଢ଼ାଇଥାଏ ଯେ ଏହାକୁ ଦେଖି ଅନ୍ୟ ଧର୍ମର ଲୋକମାନେ ଆନ୍ତରିକତା ସହିତ ଏଥିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଦୁର୍ଗା ପୂଜାର ବିଶେଷ ବିଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ମନ୍ଦିରଗୁଡିକରେ ଏହା ଷୋହଳ ଦିନ ଯାଏଁ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଅଂଶରେ ତିନିରୁ ଅଧିକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ।
ଏହି କାଳୀ ପୂଜା ଯାହାକି ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥାଏ ।
ସର୍ବସାଧାରଣରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ଏବଂ ଢେଙ୍କାନାଳ ପରି ଜାଗାରେ ପାଳନ କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ସେହି ଦିନ ଧନ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଘରେଘରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
କାଳୀ ପୂଜାର ଓଡିଶାରେ ଆଉ ଏକ ଦିଗ ରହିଛି ।
କାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି ସମୟର ବିନାଶକାରୀ କିମ୍ବା କାଳ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବିନାଶର ଦେବୀ ଅଟନ୍ତି ।
କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରଂବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପିଣୀ (ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ସମାନ), ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହାର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ତଥା ଶେଷରେ ଏହାର ସଂହାରକର୍ତ୍ତା ।
ମାର୍କାଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣ, ଦେବୀ ଭାଗବତ, କାଳିକା ପୁରାଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଚରମ ରହସ୍ୟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ।
ଯଦିଓ  ସେ ମହିସାସୁର (ଦୁର୍ଗା ରୂପରେ), ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ, ଚାଣ୍ଡ , ମୁଣ୍ଡ, ରକ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ବିନାଶକାରୀ, କିନ୍ତୁ ସେ ମଧ୍ୟ ଦୟାଳୁ ମାତା ଅଟନ୍ତି ।
ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ମୁଦ୍ରା, ଅଭୟ (ଭୟରୁ ସୁରକ୍ଷା) ଏବଂ ବର (ବର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି) ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବାମ ହାତରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ରକ୍ତ ଜୁଡୁବୁଡୁ ଖଣ୍ଡା ଅନ୍ୟ ହାତରୁ ଝୁଲୁଥିବା ରାକ୍ଷସର ସତେଜ ମୁଣ୍ଡ, ଯାହାର ତିନି ଆଖି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଗ୍ନି (ଅଗ୍ନି) ପାଇଁ ଛିଡା ହେବା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ, କରୁଣା ଏବଂ ଆତଙ୍କର ଏକ ଜଟିଳ ପ୍ରତୀକ କରିଥାଏ ।
ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ପରି ଏହି ପୂଜା ପୁରା ରାଜ୍ୟରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ଯଦିଓ ସମାନ ପରିମାଣରେ ନୁହେଁ ।
ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ପର୍ବ ଅନେକ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମୁସଲମାନ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଏବଂ ଶିଖମାନଙ୍କ ପର୍ବର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ହ୍ରାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହାକି ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାସମାରୋହରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ପ୍ରାୟ ଅନ୍ୟତ୍ର ବିରଳ ।
ଇଷ୍ଟର, ଶୁଭ ଶୁକ୍ରବାର ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ; ସମ୍ପୃକ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଦ୍ୱାରା ସାର୍ବଜନିକ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣରେ ଇଦ-ଉଲ୍-ଫିତର, ଇଡ-ଉଲ-ଜୁହା ଏବଂ ମହରାମ ଏବଂ ଗୁରୁ ନାନକଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
ଏହା ହେଉଛି ସ୍ଥାନୀୟ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଉତ୍ସବର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଅର୍ଥ ଏବଂ ମହତ୍ୱର ଚିନ୍ତା, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବ୍ୟାପକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଯାହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଧର୍ମର ସ୍ରୋତ କିପରି ଓଡିଆ ଲୋକଙ୍କ ସାମୂହିକ ଜୀବନରେ ଏକ ଭୂତଳ ସମୁଦ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି? ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ ହୋଇଯାଏ ସେତେବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ବିହୀନ ସଂସ୍କୃତି ଦ୍ୱାରା ଅମାନବିକତାର ବିପଦ ବିଷୟରେ ଭାବନ୍ତି ।
ଦୋଳ ପୁର୍ଣିମା ବା ହୋଲି ହେଉଛି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବସନ୍ତ ପର୍ବ ।
ସାଧାରଣତ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ଓଡିଶାରେ ଏହି ଉତ୍ସବର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଧରି ଚାଲେ, ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ।
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଦଶମୀ (ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦଶମ ଦିନ) ପୂଜା କରାଯାଏ ।
ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସଜାଇ ବିମାନରେ, ଛୋଟ କାଠ ମନ୍ଦିରରେ ନିଆଯାଏ, ଏହି ବିମାନକୁ ଘରକୁ ଘର ବହନକାରୀଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ବହନକରି ନେଇଥାନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ।
ଗାଁ ପରିଭ୍ରମଣ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ଗାଁର ବିମାନ ଏକ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଭଜନ ଓ କୀର୍ତ୍ତନରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ ହୋଇଥାଏ ।
ସେଠାରେ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ପାଲା ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରଦିନ ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ରଙ୍ଗ ଏବଂ ଅବିର ପକାନ୍ତି ।
ଏହି ପର୍ବ ଗୋପାଳକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହେତୁ ଗାଇଗୋରୁମାନଙ୍କ  ପାଇଁ ଏହି ପର୍ବ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଇ, ସିଂଦୁରରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ, ଫୁଲମାଳ ପିନ୍ଧାଯାଏ ଏବଂ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ ।
ଏହି ପର୍ବଟି ରାକ୍ଷସୀ ହୋଲିକାସୁର ବିନାଶ ସହିତ ଯୋଡାଯାଇଥିବାରୁ ଏହି ଦିନ ରାକ୍ଷସୀ ହୋଲିକାସୁରର ପୁତ୍ତଳିକାରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ପାଳନ କରାଯାଏ ତେଣୁ ଏହି ପର୍ବକୁ ହୋଲି କୁହାଯାଏ ।
କଟକ, ପୁରୀ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଚୈତ୍ର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହିପରି ମେଳଣ କିମ୍ବା ମେଳା ଚାଲିଥାଏ ।
ଏହି ପର୍ବ ସାଧାରଣତଃ ପୁରୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କିନ୍ତୁ ଓଡିଶାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ।
ଏହା ବୈଶାଖ ମାସରେ ପଡିଥାଏ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ୪୨ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ ।
କିନ୍ତୁ, ସାଧାରଣତଃ କହିବାକୁ ଗଲେ ଏହା କେବଳ ପ୍ରଥମ ୨୧ ଦିନର ଏକ ପର୍ବ ଅଟେ ।
୨୧ ଦିନର ପ୍ରଥମ ଅବଧି "ବାହା ଚନ୍ଦନ" ବା ବାହ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।
ଏହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ମଦନମୋହନ, ଶ୍ରୀଦେବୀ ଏବଂ ଭୁଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଆଯାଏ ।
୫ ଟି ଶିବ ମନ୍ଦିରର ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି "ପଂଚୁ ପାଣ୍ଡବ" ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା  ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀକୁ ଅଣାଯାଏ ।
ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ  ଭଲ ଭାବରେ ସଜାଯାଇ ଦଙ୍ଗାରେ ବସାଯାଇ ଚାପ ଖେଳନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
"ଭିତର ଚାନ୍ଦ" ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ୨୧ ଦିନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବଧି ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
ଏହି ଅବଧିରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ରୀତିଗୁଡିକ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ ନାହିଁ ।
ଏହି ପର୍ବ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ।
ଏହା ଦେବ ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।
ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଘଟଣା ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା, ସୁଦର୍ଶନ ଏବଂ ମଦନମୋହନଙ୍କ ସହିତ ମନ୍ଦିରରୁ ବାହାରକୁ ଅଣାଯାଇ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଉତ୍ତରପୂର୍ବ କୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ନାନ ବେଦୀକୁ ନିଆଯାଏ ।
ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ ଉତ୍ତର ଫାଟକ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ କୂଅରୁ ୧୦୮ ପାତ୍ର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ।
ଏଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଏବଂ ବଳଭଦ୍ର ପୁରାଣର ପ୍ରଭୁ ଗଣେଶଙ୍କ ପରି ହାତୀ ମୁଣ୍ଡର ପୋଷାକ ପରିଧାନ କରନ୍ତି ।
