( c ) શ્રેણી 3 ( શ્રેણી 1 અને શ્રેણી 2માં આવરી લેવામાં ન આવી હોય તેવી દવાઓ ) ( c ) શ્રેણી 3 ( શ્રેણી 1 અને શ્રેણી 2 માં આવરી લેવામાં ન આવી હોય તેવી દવાઓ ) .
અરજદારો માટે ત્રણ ગ્રૂપમાં યોગ્યતા પ્રાપ્ત કરવાના માપદંડો નીચે પ્રમાણે છે- સમગ્ર ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ઉદ્યોગમાં યોજનાનો વ્યાપક અમલ સુનિશ્ચિત કરવા માટે અને સાથે સાથે આ યોજનાના હેતુઓ પૂર્ણ કરવા માટે ભારતમાં નોંધણીકૃત ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ઉત્પાદકોના તેમની વૈશ્વિક વિનિર્માણ આવક ( GMR ) ના આધારે સમૂહો તૈયાર કરવામાં આવશે .
આનું કારણ એ છે કે , ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રમાં જરૂરી ફાર્મા R & D સાથે ઉચ્ચ મૂલ્યના ઉત્પાદનનો અભાવ છે .
આ યોજના ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ઉદ્યોગના વિકાસ માટે છત્ર યોજનાનો એક હિસ્સો રહેશે .
આમાં અરજીઓની પ્રક્રિયા માટેનો સમયગાળો ( FY 2020-21 ) , એક વર્ષ ( FY 2021-22 ) નો વૈકલ્પિક વહનકાળ , 6 વર્ષ માટે પ્રોત્સાહન અને FY 2027-28ના વેચાણ માટેના પ્રોત્સાહનની ચુકવણી માટે FY 2028-29 પણ સામેલ રહેશે .
બાયો-ફાર્માસ્યુટિકલ્સ : જટીલ જેનરિક દવાઓ ; પેટન્ટ વાળી દવાઓ અથવા પેટન્ટ પૂરી થવાની તૈયારીમાં હોય તેવી દવાઓ ; કોષ આધારિત અથવા જનીન આધારિત ઉપચારની દવાઓ ; ઑર્ફન દવાઓ ; વિશેષ એમ્પ્ટી-કેપ્સ્યૂલ્સ જેમકે HPMC , પુલ્લુઆન , એન્ટેરિક વગેરે ; જટીલ એક્સિપિએન્ટ્સ ; ફાઇટો ફાર્માસ્યુટિકલ્સ : મંજૂરી આપવામાં આવે તે અનુસાર અન્ય દવાઓ .
આ યોજના અંતર્ગત શ્રેણી 1 અને શ્રેણી 2 ના ઉત્પાદનો માટે ઉત્પાદનના પ્રથમ 4 વર્ષ દરમિયાન પ્રોત્સાહન 10 % ( વધતા વેચાણના મૂલ્યના ) ના દરે , પાંચમા વર્ષ માટે 8 % ના દરે અને છઠ્ઠા વર્ષ માટે 6 % ના દરે રહેશે .
આ યોજનાના કારણે કૌશલ્યવાન અને બિન-કૌશલ્યવાન બંને પ્રકારના લોકો માટે રોજગારીનું નિર્માણ થવાની અપેક્ષા છે અને આ ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિના પરિણામ સ્વરૂપે 20,000 લોકોને પ્રત્યક્ષ જ્યારે 80,000 લોકોને પરોક્ષ રીતે રોજગારી ઉપલબ્ધ થવાનું અનુમાન છે .
આ યોજના નીચે ઉલ્લેખ કર્યા પ્રમાણે ત્રણ શ્રેણીમાં ફાર્માસ્યુટિકલ વસ્તુઓને આવરી લેશે : આ યોજના નીચે ઉલ્લેખ કર્યા પ્રમાણે ત્રણ શ્રેણીમાં ફાર્માસ્યુટિકલ વસ્તુઓને આવરી લેશે : .
( b ) સમૂહ B : એવા અરજદારો કે જેમની ફાર્માસ્યુટિકલ ચીજવસ્તુઓની વૈશ્વિક વિનિર્માણ આવક ( FY 2019-20 ) રૂપિયા 500 કરોડ ( આ આંકડા સહિત ) થી રૂપિયા 5,000 કરોડની વચ્ચે હોય .
આ યોજનાનો સમયગાળો નાણાકીય વર્ષ 2020-21થી નાણાકીય વર્ષ 2028-29 સુધીનો રહેશે .
આ યોજનાથી ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ક્ષેત્રમાં રૂપિયા 15,000 કરોડનું રોકાણ આવશે તેવી પણ અપેક્ષા છે .
2022-23થી 2027-28 સુધીના છ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન કુલ વધતુ વેચાણ રૂપિયા 2,94,000 કરોડ થવાનું અને કુલ વધતી નિકાસ રૂપિયા 1,96,000 કરોડ થવાનું અનુમાન છે .
આ યોજનાનો અન્ય એક ઉદ્દેશ ભારતમાંથી એવા વૈશ્વિક ચેમ્પિયન્સ તૈયાર કરવાનો છે જેઓ અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ખૂબ જ મોટાપાયે વિકાસ પામવાનું તેમજ વિસ્તરિત થવાનું સામર્થ્ય ધરાવતા હોય અને તે પ્રકારે વૈશ્વિક મૂલ્ય શ્રૃંખલાઓમાં પ્રવેશવાનો ઉદ્દેશ પણ છે .
ભારત 200 થી વધારે દેશો અને પ્રદેશોમાં દવાઓની નિકાસ કરે છે જેમાં USA , UK , યુરોપીયન સંઘ , કેનેડા વગેરે જેવા ઉચ્ચ નિયમનો ધરાવતા દેશો પણ સમાવિષ્ટ છે .
( c ) સમૂહ C : એવા અરજદારો કે જેમની ફાર્માસ્યુટિકલ ચીજવસ્તુઓની વૈશ્વિક વિનિર્માણ આવક ( FY 2019-20 ) રૂપિયા 500 કરોડથી ઓછી હોય .
વર્તમાન સમયમાં , ઓછા મૂલ્યની જેનેરિક દવાઓ ભારતીય નિકાસમાં મોટા હિસ્સા માટે જવાબદાર છે જ્યારે પેટન્ટ વાળી દવાઓની ઘરેલુ માંગનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવે છે .
દેશમાં સંખ્યાબંધ વિખ્યાત ફાર્માસ્યુટિકલ શિક્ષણ અને સંશોધન સંસ્થાઓ અને સંલગ્ન ઉદ્યોગોનો ખૂબ જ મજબૂત આધાર પણ છે .
લક્ષિત સમૂહોમાં પ્રોત્સાહન ફાળવણી નીચે ઉલ્લેખ કર્યા અનુસાર રહેશે : આ યોજના અંતર્ગત કુલ પ્રોત્સાહનની માત્રા ( વહીવટી ખર્ચ સહિત ) અંદાજે રૂપિયા 15,000 કરોડ છે .
ભારત પોતાના ક્ષેત્રમાં સર્વોત્તમ સુવિધાઓ અને ઉચ્ચ કૌશલ્યવાન/ ટેકનિકલ માણસો ધરાવતી કંપનીઓના કારણે ફાર્માસ્યુટિકલ્સના વિકાસ અને વિનિર્માણ માટે એક સંપૂર્ણ ઇકો-સિસ્ટમ ધરાવે છે .
સમગ્ર ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ઉદ્યોગમાં યોજનાનો વ્યાપક અમલ સુનિશ્ચિત કરવા માટે અને સાથે સાથે આ યોજનાના હેતુઓ પૂર્ણ કરવા માટે ભારતમાં નોંધણીકૃત ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ઉત્પાદકોના તેમની વૈશ્વિક વિનિર્માણ આવક ( GMR ) ના આધારે સમૂહો તૈયાર કરવામાં આવશે .
આ યોજના અંતર્ગત કુલ પ્રોત્સાહનની માત્રા ( વહીવટી ખર્ચ સહિત ) અંદાજે રૂપિયા 15,000 કરોડ છે .
સમગ્ર દુનિયામાં નિકાસ કરવામાં આવતી કુલ દવાઓમાંથી 3.5 % યોગદાન ભારતનું છે .
સમૂહ A અને સમૂહ Cના અરજદારો માટે પ્રોત્સાહન ફાળવણી અન્ય કોઇપણ શ્રેણીમાં ખસેડવામાં આવશે નહીં .
વૈશ્વિક અને ઘરેલુ ખેલાડીઓને વૈવિધ્યપૂર્ણ ઉત્પાદનોની શ્રેણીઓમાં રોકાણ અને ઉત્પાદનમાં વૃદ્ધિ માટે પ્રોત્સાહન આપવાના ઉદ્દેશ સાથે , એક ખૂબ જ સારી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવેલ અને અનુકૂળ લક્ષિત હસ્તક્ષેપની જરૂરિયાત છે જેથી બાયો-ફાર્માસ્યુટિકલ્સ , જટીલ જેનેરિક જવાઓ , પેટન્ટ ધરાવતી દવાઓ અથવા જેની પેટન્ટ સમાપ્ત થવાની તૈયારી હોય તેવી દવાઓ અને કોષ અથવા જનીન આધારિત ઉપચારના ઉત્પાદનો વગેરે જેવી વિશિષ્ટ ઉચ્ચ મૂલ્યની વસ્તુઓને પ્રોત્સાહન આપી શકાય .
( a ) સમૂહ A : રૂપિયા 5000 કરોડથી વધારે અથવા સમકક્ષ ફાર્માસ્યુટિકલ ચીજવસ્તુઓની વૈશ્વિક વિનિર્માણ આવક ( FY 2019-20 ) ધરાવતા અરજદારો ( a ) સમૂહ A : રૂપિયા 5000 કરોડથી વધારે અથવા સમકક્ષ ફાર્માસ્યુટિકલ ચીજવસ્તુઓની વૈશ્વિક વિનિર્માણ આવક ( FY 2019-20 ) ધરાવતા અરજદારો .
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે નાણાકીય વર્ષ 2020-21થી 2028-29 સુધીના સમયગાળા દરમિયાન ફાર્માસ્યુટિકલ્સ માટે ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ પ્રોત્સાહન ( PLI ) યોજનાને મંજૂરી આપી છે .
આ યોજનાથી દેશમાં જ ઉચ્ચ મૂલ્યના ઉત્પાદોના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન મળવાની અને નિકાસમાં મૂલ્યવર્ધનમાં વૃદ્ધિ થવાની પણ અપેક્ષા છે .
એવી પણ અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે , આના કારણે ભારતીય વસ્તી સમુદાયને ઑર્ફન દવાઓ સહિત તબીબી ઉત્પાદનોની પહોંચ ક્ષમતા અને પરવડતામાં વધારો થશે .
આ યોજનાની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે ઉલ્લેખ કર્યા પ્રમાણે છે : - આ યોજનાની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે ઉલ્લેખ કર્યા પ્રમાણે છે : - .
પુનઃઉપયોગના હેતુની દવાઓ : ઓટો ઇમ્યુન દવાઓ , કેન્સર વિરોધી દવાઓ , ડાયાબિટિસ વિરોધી દવાઓ , ચેપ વિરોધી દવાઓ , હૃદય રોગની દવાઓ , સાઇકોટ્રોપિક દવાઓ અને એન્ટી રેટ્રોવાયરલ દવાઓ ; ઇન વિટ્રો નિદાનાત્મક ઉપકરણો ; મંજૂરી આપ્યા અનુસાર અન્ય દવાઓ ; ભારતમાં ઉત્પાદન ન થતું હોય તેવી અન્ય દવાઓ .
નાણાકીય વર્ષ 2019-20ને ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓના વધતા વેચાણની ગણતરી માટે આધારભૂત વર્ષ તરીકે ગણવામાં આવશે .
જોકે , સમૂહ B ના અરજદારો માટેની પ્રોત્સાહન ફાળવણી જો ઉપયોગમાં ના આવે તો , સમૂહ A ના અરજદારો માટે તેને ખસેડવામાં આવશે .
સક્રિય ફાર્માસ્યુટિકલ ઘટકો / મુખ્ય પ્રારંભિક સામગ્રીઓ / દવાઓના ઉદ્દીપકો .
આ સમૂહમાં MSME ઉદ્યોગના ચોક્કસ પડકારો અને સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને તેમના માટે એક પેટા સમૂહ બનાવવામાં આવશે .
ઉભરતા ઉપચારો માટેના ઉત્પાદનો અને ઇન-વિટ્રો નિદાનાત્મક ઉપકરણો સહિત જટીલ અને ઉચ્ચ ટેકનોલોજી ઉત્પાદનોના વિકાસ માટે આવિષ્કારને પ્રોત્સાહન મળવાની અને મહત્વપૂર્ણ દવાઓ પર સ્વનિર્ભરતા થવાની પણ અપેક્ષા સેવાઇ રહી છે .
આ યોજનાનો ઉદ્દેશ આ ક્ષેત્રમાં રોકાણમાં વધારો કરીને તેમજ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ક્ષેત્રમાં ઉચ્ચ મૂલ્યની વસ્તુઓના વૈવિધ્યકરણમાં યોગદાન આપીને ભારતની વિનિર્માણ ક્ષમતાઓમાં વધારો કરવાનો છે .
અરજદારો માટે ત્રણ ગ્રૂપમાં યોગ્યતા પ્રાપ્ત કરવાના માપદંડો નીચે પ્રમાણે છે - .
આ યોજનાથી ઘરેલુ ઉત્પાદકોને લાભ થશે અને તેનાથી રોજગારીનું સર્જન કરવામાં મદદ મળશે અને ગ્રાહકોને ખૂબ જ વ્યાપક શ્રેણીમાં પરવડે તેવા દરે દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં પણ યોગદાન મળશે તેવી અપેક્ષા છે .
