તેમના શૌર્ય અને પરાક્રમના બળ પર જ આજે આપણે આઝાદીના શ્વાસ લઈ રહ્યા છીએ .
હું સૌ દેશવાસીઓને આગ્રહ કરું છું કે તેઓ પ્રોટોકોલને અનુરૂપ , શક્ય એટલી જલ્દી વેક્સિન મૂકાવી દે અને અન્ય લોકોને પણ પ્રેરિત કરે .
તેથી , આ વર્ષના આરંભમાં આપણે સૌ વિશ્વાસથી ભરેલા હતા , કારણ કે આપણે ઇતિહાસનું સૌથી મોટું રસીકરણ અભિયાન શરૂ કરી દીધું હતું .
જ્યારે ઈઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસના રેન્કિંગમાં સુધારો થાય છે , ત્યારે તેની સકારાત્મક અસર ઈઝ ઑફ લિવિંગ પર પણ થાય છે .
પરંતુ ભારતની વિશેષતા એ હતી કે ગાંધીજીના નેતૃત્વમાં આપણો સ્વાધીનતા સંગ્રામ સત્ય અને અહિંસાના સિદ્ધાંતો પર આધારિત રહ્યો .
ન્યાયની અવધારણા ઘણી વ્યાપક થઈ ગઈ છે , જેમાં આર્થિક અને પર્યાવરણ સંબંધિત ન્યાય પણ સામેલ છે .
ફરી એક વાર , આપણે આપણા સામૂહિક સંકલ્પના બળ પર જ બીજી લહેરમાં ઘટાડો જોવા પામી શક્યા છીએ .
અનેક પેઢીઓના જાણ્યા અને અજાણ્યા સ્વતંત્રતા સેનાનીઓએ કરેલા સંઘર્ષથી આપણી આઝાદીનું સ્વપ્ન સાકાર થયું હતું .
આ વર્ષે આવેલી મહામારીની બીજી લહેરની વિનાશકારી અસરોથી હજી સુધી આપણે બહાર નથી આવી શક્યા .
હું તમામ પ્રવાસી ભારતીયોની પણ પ્રશંસા કરું છું , જેમણે જે પણ દેશમાં ઘર વસાવ્યું છે , ત્યાં પોતાની માતૃભૂમિની છબિને ઉજ્જવળ બનાવી રાખી છે .
જ્યારે તેઓ અંતરિક્ષમાં ઉડાન ભરશે , તો ભારત માનવયુક્ત અંતરિક્ષ મિશનને સફળ બનાવનાર દુનિયાનો ચોથો દેશ બની જશે .
તેમાં આપણા વારસા પ્રત્યે સન્માનનો ભાવ હશે અને સાથે જ , સમકાલીન વિશ્વની સાથે કદમ મિલાવીને ચાલવાની કુશળતાનું પ્રદર્શન પણ હશે .
16 ) આપણું લોકતંત્ર સંસદીય પ્રણાલિ પર આધારિત છે , તેથી સંસદ આપણા લોકતંત્રનું મંદિર છે .
17 ) સરકારે આ વિશેષ વર્ષને સ્મરણીય બનાવવા માટે અનેક યોજનાઓનો શુભારંભ કર્યો છે .
આ ઉપરાંત , જનકલ્યાણની યોજનાઓ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે .
સદીઓ પહેલાંના આપણા ઋષિ-મુનિઓથી લઈને આધુનિક યુગના સંતો અને રાષ્ટ્ર-નાયકો સુધી , આપણા માર્ગદર્શકોની અત્યંત સમૃદ્ધ પરંપરાની શક્તિ આપણને સાંપડી છે .
6 ) ગયા વર્ષની જેમ , મહામારીના કારણે , આ વર્ષે પણ સ્વતંત્રતા દિવસ સમારંભ મોટા સ્તર પર ઊજવી નહિ શકાય , પરંતુ આપણા સૌના હૃદયમાં હંમેશાં ભરપૂર ઉત્સાહ ભરેલો હોય છે .
તેથી જ ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા તરફ દુનિયાનું વલણ વધી રહ્યું છે .
સરકાર દ્વારા પર્યાવરણને અનુકૂળ , ઊર્જાના પુનઃપ્રાપ્ય સ્રોતો , ખાસ કરીને સૌર ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવાના નવીન પ્રયાસોની વિશ્વવ્યાપી પ્રશંસા થઈ રહી છે .
15 ) પ્રિય દેશવાસીઓ , 75 વર્ષ પહેલાં જ્યારે ભારતે આઝાદી હાંસલ કરી હતી , ત્યારે અનેક લોકોને એ સંશય હતો કે ભારતમાં લોકશાહી સફળ નહિ થાય .
આપણી દીકરીઓએ અનેક અડચણોને પાર કરીને રમતના મેદાનોમાં વિશ્વ સ્તરની ઉત્કૃષ્ટતા હાંસલ કરી છે .
આ ઉપરાંત , કોવિડથી અસર પામેલા અમુક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકારે હાલમાં જ 6 લાખ 28 હજાર કરોડ રૂપિયાનું પ્રોત્સાહન પેકેજ આપવાની જાહેરાત કરી છે .
આપણને એ ખ્યાલ છે કે આઝાદી માટે મરી ફીટનારા સ્વાધીનતા સેનાનીઓના સપનાંને સાકાર કરવાની દિશામાં હજુ ઘણું આગળ જવાનું છે .
શહેરી અને ગ્રામીણ ક્ષેત્રો વચ્ચેનું મનૌવૈજ્ઞાનિક અંતર હવે અગાઉની સરખામણીએ ઘણું ઓછું થઈ ગયું છે .
હાલમાં જ , કાનપુર દેહાત જિલ્લામાં આવેલા મારા પૈતૃક ગામ પરૌંખની યાત્રા દરમ્યાન , મને એ જોઈને ઘણો આનંદ થયો કે ગ્રામીણ ક્ષેત્રોમાં લોકોના જીવનને સુગમ બનાવવા માટે બહેતર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસિત કરવામાં આવી રહ્યું છે .
9 ) આ બધાં પ્રયાસોના પરિણામ સ્વરૂપે , ઘણી હદ સુધી સામાન્ય સ્થિતિ સ્થાપી શકાઈ છે , અને હવે આપણા મોટા ભાગના દેશવાસીઓ રાહતનો શ્વાસ લઈ રહ્યા છે .
દીકરીઓની આ સફળતામાં મને ભવિષ્યના વિકસિત ભારતની ઝલક દેખાઈ રહી છે .
ગયા વર્ષે બધા લોકોના અસાધારણ પ્રયાસોને કારણે , આપણે સંક્રમણના પ્રસાર પર કાબૂ મેળવવામાં સફળ થયા હતા .
મહામારીની તીવ્રતમાં ઘટાડો જરૂર થયો છે , પરંતુ કોરોના વાયરસનો પ્રભાવ હજી પૂરો નથી થયો .
હું દરેક માતા-પિતાને આગ્રહ કરું છું કે તેઓ આવી હોનહારર દીકરીઓના પરિવારો પાસેથી શીખ મેળવે અને પોતાની દીકરીઓને પણ આગળ વધવાના અવસર પૂરા પાડે .
પરંતુ રસ્તામાં મોસમ ખરાબ થઈ જવાને કારણે મારું એ સ્મારક સુધી જવું શક્ય ન બન્યું .
આવો , આપણે સંકલ્પ લઈએ , કે ગાંધીજીના આ સંદેશને આત્મસાત્ કરીશું અને જે ભારતની ભૂમિ પર આપણે રહીએ છીએ , તેના પર્યાવરણના સંરક્ષણ માટે ત્યાગ પણ કરીશું .
દરેક પ્રકારનું જોખમ ઉપાડીને , આપણા ડોક્ટરો , નર્સો , આરોગ્ય કર્મચારીઓ , પ્રશાસકો અને અન્ય કોરોના યોદ્ધાઓના પ્રયાસો થકી કોરોનાની બીજી લહેર પર કાબૂ મેળવવામાં આવી રહ્યો છે .
14 ) સર્વાંગી વિકાસના પ્રભાવથી , આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતનું કદ ઊંચું થઈ રહ્યું છે .
જ્યાં જનતાની સેવા માટે મહત્ત્વના મુદ્દાઓ પર વાદ-વિવાદ , સંવાદ અને નિર્ણય કરવાનું સર્વોચ્ચ મંચ આપણને ઉપલબ્ધ છે .
આધુનિક ઔદ્યોગિક સભ્યતાએ માનવ જાતિ સમક્ષ ગંભીર પડકારો ઊભા કરી દીધા છે .
અત્યાર સુધીના અનુભવમાંથી એ જ શીખ મળી છે કે હવે આપણે સૌએ સતત સાવધાની રાખવાની જરૂર છે .
આ વર્ષગાંઠ ઊજવતાં મારું મન સહજ રૂપે આઝાદીના શતાબ્દિ વર્ષ 2047ના સશક્ત , સમૃદ્ધ અને શાંતિપૂર્ણ ભારતની પરિકલ્પનાથી ભર્યું ભર્યું છે .
મને એ વાતનું ઊંડું દુઃખ છે , કે બીજી લહેરમાં ઘણાં લોકોના જીવન બચાવી ન શકાયા અને ઘણાં લોકોને ભારે કષ્ટ સહન કરવું પડ્યું .
અનેકતામાં એકતાની ભાવનાના બળ પર , આપણે દ્રઢતાપૂર્વક એક રાષ્ટ્ર રૂપે આગળ વધી રહ્યાં છીએ .
આ રીતે જળવાયુ પરિવર્તનની સમસ્યા આપણા જીવનને અસર કરી રહી છે .
ગાંધીજીએ આપણને એ શીખવ્યું છે કે ખોટી દિશામાં ઝડપથી ડગ માંડવા કરતાં સારું છે કે સાચી દિશામાં ભલે ધીરે , પણ યોગ્ય ડગલાં ભરીને આગળ વધવું જોઈએ .
છતાં પણ , માનવતાએ વિશ્વ સ્તર પર પોતાની રીતભાત બદલવાની અત્યંત જરૂર છે .
મેં જોયું છે કે કોરોનાના સંકટનો સામનો કરવામાં પણ લાખો લોકોએ પોતાની પરવા ન કરીને , માનવતા પ્રત્યે નિઃસ્વાર્થ ભાવથી બીજા લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને જિંદગીના રક્ષણ માટે ભારે જોખમ ઉઠાવ્યું છે .
22 ) હાલમાં જ , કારગિલ વિજય દિવસના સંદર્ભમાં , હું લદ્દાખ-સ્થિત કારગિલ યુદ્ધ સ્મારક – દ્રાસમાં આપણા બહાદુર જવાનોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પવા જવા માગતો હતો .
સરકારે દરેક દેશવાસીની ક્ષમતાને વિકસિત કરવા માટે અનેક પગલાં લીધાં છે , જેમાંથી અમુકનો જ ઉલ્લેખ મેં કર્યો છે .
એગ્રિકલ્ચરલ માર્કેટિંગ માટે કરવામાં આવેલા અનેક સુધારાઓને કારણે આપણા અન્નદાતા ખેડૂતો વધુ સશક્ત થશે અને તેમને પોતાનાં ઉત્પાદનોની વધુ સારી કિંમત મળશે .
આ અસાધારણ અભિયાનમાં , અનેક દેશોએ ઉદારતાથી અનિવાર્ય વસ્તુઓ એ જ રીતે મોકલાવી , જે રીતે ભારતને અનેક દેશોને દવાઓ , ઉપકરણો અને વેક્સિન ઉપલબ્ધ કરાવ્યા હતા .
આ પરિવર્તન , મહત્ત્વના બહુપક્ષીય મંચો પર આપણી પ્રભાવશાળી ભાગીદારીમાં તથા અનેક દેશો સાથેના આપણા દ્વિપક્ષીય સંબંધોને સુદ્રઢ બનાવવામાં પરિલક્ષિત થઈ રહ્યું છે .
તેથી , પ્રધાનમંત્રી કિસાન સમ્માન નિધિ સહિત , આપણા ખેડૂત ભાઈ-બહેનો માટે વિશેષ અભિયાનો પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે .
તે સ્વપ્નો આપણા સંવિધાનમાં , ન્યાય , સ્વતંત્રતા , સમતા અને બંધુતા – આ ચાર સારગર્ભિત શબ્દો દ્વારા સ્પષ્ટ રૂપે સમાવવામાં આવ્યા છે .
આ વર્ષના સ્વતંત્રતા દિવસનું વિશેષ મહત્ત્વ છે , કારણ કે આ જ વર્ષથી આપણે સૌ આઝાદીની 75મી વર્ષગાંઠના ઉપલક્ષ્યમાં આઝાદીનો અમૃત મહોત્સવ ઊજવી રહ્યા છીએ .
હાલમાં વેક્સિન આપણા સૌને માટે વિજ્ઞાન દ્વારા સુલભ કરાવવામાં આવેલું સર્વોચ્ચ સુરક્ષા કવચ છે .
તેમણે તથા બાકી બધા રાષ્ટ્ર-નાયકોએ ભારતને ઉપનિવેશિક શાસનથી મુક્ત કરવાનો માર્ગ તો બતાવ્યો જ , સાથે જ , રાષ્ટ્રના પુનર્નિર્માણની રૂપરેખા પણ પ્રસ્તુત કરી .
હું ચાહું છું , કે રાષ્ટ્ર અને સમાજના હિતને સર્વોપરિ માનવાની આ જ ભાવના સાથે , આપણે સૌ દેશવાસીઓ , ભારતને પ્રગતિના પથ પર આગળ લઈ જવા માટે એકજુટ થઈએ .
10 ) મારા પ્રિય દેશવાસીઓ , આ મહામારીનો પ્રભાવ અર્થવ્યવસ્થા માટે એટલો જ વિનાશકારી છે , જેટલો લોકોના આરોગ્ય માટે .
એ મેમોરિયલ એ તમામ સૈનિકોની સ્મૃતિમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે , જેમણે પોતાના કર્તવ્ય પથ પર સર્વોચ્ચ બલિદાન આપ્યું છે .
તમામ દેશવાસીઓ માટે આ એક ગૌરવની વાત છે કે આપણા લોકતંત્રનું આ મંદિર નજીકના ભવિષ્યમાં જ એક નવા ભવનમાં સ્થાપિત થવા જઈ રહ્યું છે .
તેમણે ભારતીય જીવન-મૂલ્યો અને માનવીય ગરિમાને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે પણ ભરપૂર પ્રયાસ કર્યા .
7 ) આ વાયરસ એક અદ્રશ્ય અને શક્તિશાળી શત્રુ છે , જેનો વિજ્ઞાન દ્વારા પ્રશંસનીય ગતિથી સામનો કરવામાં આવી રહ્યો છે .
આવા લોકો કદાચ એ તથ્યથી અજ્ઞાત હતા કે પ્રાચીન કાળમાં , લોકશાહીનાં મૂળિયાં આ જ ભારતની ભૂમિમાં પુષ્પિત-પલ્લવિત થયા હતાં .
અમને એ વાતનો સંતોષ છે કે આ મહામારીમાં આપણે જેટલા લોકોના જીવ ગુમાવ્યા છે , તેનાથી વધુ લોકોના જીવન બચાવી શકાયા છે .
હું સમગ્ર દેશ તરફથી , આપ સૌ પીડિત પરિવારોના દુઃખમાં સમાન ભાગીદાર છું .
આપણા વૈજ્ઞાનિકોએ બહુ જ ઓછા સમયમાં વેક્સિન તૈયાર કરવાનું મુશ્કેલ કામ પૂરું કરી દીધું .
5 ) પ્રિય દેશવાસીઓ , હાલમાં જ સંપન્ન થયેલા ટોકિયો ઓલિમ્પિકમાં આપણા ખેલાડીઓએ પોતાના શાનદાર પ્રદર્શનથી દેશનું ગૌરવ વધાર્યું છે .
અસમાનતાથી ભરેલી વિશ્વ વ્યવસ્થામાં , વધુ સમાનતા માટે અને અન્યાયપૂર્ણ પરિસ્થિતિઓમાં વધુ ન્યાય માટે , દ્રઢતાપૂર્વક પ્રયાસ કરવાની આવશ્યકતા છે .
8 ) કોવિડની બીજી લહેરથી આપણી જાહેર આરોગ્ય સેવાઓના મૂળભૂત માળખા પર ઘણું દબાણ આવ્યું છે .
રમત-ગમતની સાથે જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં મહિલાઓની ભાગીદારી અને સફળતામાં યુગાંતરકારી પરિવર્તન થઈ રહ્યા છે .
20 ) ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે પ્રકૃતિને અનુરૂપ જીવવાની કળા શીખવા માટે પ્રયાસ કરવો પડે છે .
આપણા-રાષ્ટ્ર નિર્માતાઓએ જનતાના વિવેકમાં પોતાની આસ્થા વ્યક્ત કરી અને - આપણે ભારતના લોકો – આપણા દેશને એક શક્તિશાળી લોકતંત્ર બનાવવામાં સફળ રહ્યાં છીએ .
મૂળભૂત રીતે ભારત ગામોમાં જ વસે છે , તેથી તેમને વિકાસના માપદંડો પર પાછળ ન રહેવા દઈ શકાય .
18 ) તેમ છતાં , આપણા પગ યથાર્થની ઠોસ જમીન પર ટકેલા છે .
સરકાર ગરીબ અને નિમ્ન મધ્યમ વર્ગના લોકોની સાથે નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોની સમસ્યાઓ અંગે પણ ચિંતિત રહી છે .
11 ) મને એ વાતનો આનંદ છે કે બધી અડચણો છતાં ગ્રામીણ ક્ષેત્રોમાં , ખાસ કરીને કૃષિ ક્ષેત્રમાં , વૃદ્ધિ જળવાઈ રહી છે .
આપણા દેશમાં ચાલી રહેલા વિશ્વના સૌથી મોટા રસીકરણ અભિયાન અંતર્ગત અત્યાર સુધીમાં 50 કરોડથી વધુ દેશવાસીઓને વેકિસન લાગી ચુકી છે .
આ આદર્શ વાક્ય આપણે સૌ દેશવાસીઓએ મંત્ર રૂપે આત્મસાત્ કરી લેવું જોઈએ , અને રાષ્ટ્રના વિકાસ માટે પૂરી નિષ્ઠા અને સમર્પણથી કાર્ય કરવું જોઈએ .
તેમણે પોતાનાં હિતોની ચિંતા ન કરતાં , દરેક પ્રકારના પડકારોનો સામનો કર્યો .
ઉદાહરણ રૂપે , 70,000 કરોડ રૂપિયાની ક્રેડિટ-લિંક્ડ સબસિડી યોજનાને કારણે , પોતાનું ઘરનું ઘર હોવાનું સ્વપ્ન હવે સાકાર થઈ રહ્યું છે .
24 ) હું ફરી એક વાર આપ સૌને ભારતના 75મા સ્વતંત્રતા દિવસની પૂર્વ સંધ્યાએ અભિનંદન આપું છું .
એવી જ્ઞાન પરંપરા , જે વેદો અને ઉપનિષદોના રચનાકારો દ્વારા નિર્મિત કરવામાં આવી , રામાયણ અને મહાભારતમાં વર્ણિત કરવામાં આવી , ભગવાન મહાવીર , ભગવાન બુદ્ધ અને ગુરુ નાનક દ્વારા પ્રસારિત કરવામાં આવી , અને મહાત્મા ગાંધી જેવા લોકોના જીવનમાં પરિલક્ષિત થઈ .
વીર સૈનિકોના સન્માનમાં , તે દિવસે મેં બારામૂલામાં ડૈગર વૉર મેમોરિયલ પર શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પિત કરી .
સરકાર , એ શ્રમિકો અને ઉદ્યમીઓની જરૂરિયાતો અંગે પણ સંવેદનશીલ રહી છે , જેમને લોકડાઉન અને આવન-જાવન પરના પ્રતિબંધોને કારણે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે .
એ જાંબાઝ યોદ્ધાઓની વીરતા અને ત્યાગની પ્રશંસા કરતાં મેં જોયું કે એ યુદ્ધ સ્મારકમાં એક આદર્શ-વાક્ય અંકિત છે – મેરા હર કામ , દેશ કે નામ .
આ વર્ષે પણ સરકારે મે અને જૂનમાં લગભગ 80 કરોડ લોકોને અનાજ ઉપલબ્ધ કરાવ્યું .
સમુદ્રોનું જળ-સ્તર વધી રહ્યું છે , ગ્લેશિયર પીગળી રહ્યા છે અને પૃથ્વીના તાપમાનમાં વૃદ્ધિ થઈ રહી છે .
તેમ છતાં , કોરોના વાયરસના નવા સ્વરૂપો અને અન્ય અનઅપેક્ષિત કારણોના પરિણામ સ્વરૂપે , આપણે બીજી લહેરના ભયાવહ પ્રકોપના ભોગ બનવું પડ્યું .
આ બાબત વિશેષ રૂપે સંતોષજનક છે , કે ચિકિત્સા સેવાઓનો વ્યાપ વધારવા એક વર્ષ દરમ્યાન 23,220 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરવામાં આવી રહ્યા છે .
ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓથી લઈને સશસ્ત્ર દળો સુધી , પ્રયોગશાળાઓથી લઈને રમતનાં મેદાનો સુધી , આપણી દીકરીઓ અલગ ઓળખ બનાવી રહી છે .
પરંતુ એક વાર આપ નદીઓ અને પહાડો , પશુઓ અને પક્ષીઓ સાથે સંબંધ જોડી લો છો , તો પ્રકૃતિ પોતાનાં રહસ્યો આપની સામે પ્રગટ કરી દે છે .
3 ) અનેક દેશોની જેમ આપણા દેશે પણ , વિદેશી હકૂમત દરમ્યાન ઘણા અન્યાય અને અત્યાચાર સહન કરવા પડ્યા .
હું એ તમામ અમર સેનાનીઓની પાવન સ્મૃતિને શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કરું છું .
કેન્દ્ર સરકારના પ્રયાસોની સાથોસાથ રાજ્ય સરકારો , ખાનગી ક્ષેત્રની આરોગ્ય સેવાઓ , બિનસરકારી સંગઠનો તથા અન્ય સમૂહોએ સક્રિય યોગદાન આપ્યું .
આપણી અર્થવ્યવસ્થામાં સમાયેલી વિકાસની ક્ષમતા પર દ્રઢ વિશ્વાસ રાખીને સરકારે સુરક્ષા , આરોગ્ય , નાગરિક ઉડ્ડયન , વીજઊર્જા તથા અન્ય ક્ષેત્રોમાં મૂડીરોકાણને વધુ સરળ બનાવ્યું છે .
હકીકત તો એ છે કે વિકસિત અર્થવ્યવસ્થાઓ સહિત , કોઈ પણ દેશનું મૂળભૂત માળખું , આ વિકરાળ સંકટનો સામનો કરવામાં સમર્થ સિદ્ધ થયું નથી .
સ્વતંત્રતાની 75મી વર્ષગાંઠના અવસર પર આ નવા ભવનના ઉદ્ઘાટનને વિશ્વ સૌથી મોટા લોકતંત્રની વિકાસયાત્રામાં એક ઐતિહાસિક પ્રસ્થાનબિંદુ માનવામાં આવશે .
19 ) વારસામાં મળેલી આપણા પૂર્વજોની જીવન-દ્રષ્ટિ , આ સદીમાં ન માત્ર આપણા માટે , પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે સહાયરૂપ સાબિત થશે .
ભારતે ઓલિમ્પિક રમતોમાં પોતાની હિસ્સેદારીના 121 વર્ષોમાં સૌથી વધુ મેડલ જીતવાનો ઇતિહાસ રચ્યો છે .
25 ) હું એવી મંગળ કામના કરું છું કે આપણા સૌ દેશવાસીઓ કોવિડ મહામારીના પ્રકોપથી મુક્ત થાય તથા સુખ અને સમૃદ્ધિના માર્ગ પર આગળ વધે .
તેમની જરૂરિયાતોને સમજીને સરકારે ગયા વર્ષે તેમને રાહત આપવા માટે અનેક પગલાં લીધાં હતાં .
આ રીતે , આપણી આકાંક્ષાઓની ઉડાન કોઈ પ્રકારની મર્યાદામાં બંધાઈ રહે તેવી નથી .
આપણા માટે ગૌરવની વાત છે , કે ભારતે ન માત્ર પેરિસ જળવાયુ સંધિનું પાલન કર્યું છે , પરંતુ જળવાયુના રક્ષણ માટે નિશ્ચિત કરવામાં આવેલી પ્રતિબદ્ધતા કરતાં પણ વધુ યોગદાન આપી રહ્યું છે .
હું જમ્મુ-કાશ્મીરના રહેવાસીઓ , ખાસ કરીને યુવાનોને આ અવસરનો લાભ લેવાનો અને લોકતાંત્રિક સંસ્થાઓના માધ્યમથી પોતાની આકાંક્ષાઓને સાકાર કરવા માટે સક્રિય થવાનો આગ્રહ કરું છું .
4 ) આપણા રાષ્ટ્રના છેલ્લા 75 વર્ષની યાત્રા પર જ્યારે આપણે નજર નાખીએ તો આપણને ગૌરવ થાય છે કે આપણે પ્રગતિના પથ પર ઘણું લાંબુ અંતર કાપ્યું છે .
આધુનિક યુગમાં પણ ભારત , કોઈપણ ભેદભાવ વિના , વયસ્કોને મતાધિકાર આપવામાં અનેક પશ્ચિમી દેશો કરતાં આગળ રહ્યું .
23 ) મારા પ્રિય દેશવાસીઓ , હું વિશેષ રૂપે સશસ્ત્ર દળોના વીર જવાનોની પ્રશંસા કરું છું , જેમણે આપણી સ્વતંત્રતાની રક્ષા કરી છે , અને જરૂર પડ્યે સહર્ષ બલિદાન પણ આપ્યાં છે .
આ મિશન અંતર્ગત ભારતીય વાયુ સેનાના અમુક પાયલટ્સ વિદેશમાં તાલીમ મેળવી રહ્યા છે .
સરકારે લોકતંત્ર અને કાયદાના શાસનમાં વિશ્વાસ ધરાવતા તમામ પક્ષો સાથે પરામર્શની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે .
અનેક પરંપરાઓથી સમૃદ્ધ ભારતના સૌથી મોટા અને જીવંત લોકતંત્રની અદ્ભુત સફળતાને વિશ્વ સમુદાય સન્માનપૂર્વક જુએ છે .
આ દિવસ આપણા સૌ માટે અત્યંત આનંદ અને ઉલ્લાસનો દિવસ છે .
