અટલ મિશન ફોર રિજુવેનેશન એન્ડ અર્બન ટ્રાન્સફોર્મેશન ( અમૃત ) એ જૂન , 2015માં સૌપ્રથમ રાષ્ટ્રીય જળ અભિયાન પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું હતું .
જ્યારે 3,600 એકર વિસ્તાર ધરાવતા 1,820 પાર્ક વિકસાવવામાં આવ્યાં છે , ત્યારે અન્ય 1,800 એકર વિસ્તારને હરિયાળો બનાવવામાં આવી રહ્યો છે .
મિશન ટેકનોલોજી સબ-મિશન મારફતે દુનિયામાં જળ ક્ષેત્રોમાં અગ્રણી ટેકનોલોજીઓ પણ લાવશે .
ઇચ્છિત પરિણામ મેળવવા 2.68 કરોડ નળ વાટે પાણીના જોડાણ પ્રદાન કરવા અને 2.64 કરોડ સેપ્ટેજ/નહેર જોડાણ પ્રદાન કરવાનો લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે .
અમૃત હેઠળ નોંધપાત્ર હરણફાળ ભરવા અમૃત 2.0નો લક્ષ્યાંક તમામ કાયદેસર 4,378 નગરોમાં ઘરોને નળ વાટે પાણીના જોડાણો પ્રદાન કરીને પાણીના પુરવઠાનું સાર્વત્રિક કવરેજ પ્રદાન કરવાનો છે .
500 અમૃત શહેરોમાં ઘરોને સુએજ/સેપ્ટેજ મેનેજમેન્ટનું 100 ટકા કવરેજ અન્ય એક ઉદ્દેશ છે .
આને આધારે શહેર જળ કાર્યયોજનાઓ તૈયાર થશે , જે રાજ્ય જળ કાર્યયોજના સ્વરૂપે તૈયાર થશે અને એને મકાન અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવશે .
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં આજે કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની બેઠકમાં અટલ મિશન ફોર રિજુવેનેશન એન્ડ અર્બન ટ્રાન્સફોર્મેશન 2.0 ( અમૃત 2.0 – અટલ શહેરી કાયાકલ્પ અને પરિવર્તન 2.0 અભિયાન ) ને વર્ષ 2025-26 સુધી મંજૂરી આપી હતી .
6,000 એમએલડી સુએઝ ટ્રીટમેન્ટ ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવી છે , જેમાંથી 1,210 એમએલડી ક્ષમતા ઊભી થઈ છે , જેમાં 907 એમએલડી ટ્રીટમેન્ટ થયેલા સુએજનો પુનઃઉપયોગ કરવા માટેની જોગવાઈ છે .
આ મંજૂરી આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનને આગળ વધારવા માટેના પગલાં સ્વરૂપે આપવામાં આવી છે , જેનો ઉદ્દેશ પાણીના ફરતા અર્થતંત્ર મારફતે જળ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભ બનાવવાનો છે .
મિલકત વેરા , યુઝર ચાર્જ અને યુએલબીની ધિરાણપાત્રતા વધારવા માટે સુધારા અન્ય મહત્વપૂર્ણ સુધારા છે .
શહેરો શહેરી જળ સંતુલન યોજના દ્વારા તેમના જળ સંસાધનો , વપરાશ , ભવિષ્યની જરૂરિયાત અને પાણીના નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરશે .
એમાં 500 શહેરોમાં નાગરિકોનું જીવન સરળ બનાવવા નળ વાટે પાણીનું જોડાણ અને નહેરનું જોડાણ પ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું .
અત્યાર સુધી 1.1 કરોડ ઘરોમાં નળ વાટે પાણીનું જોડાણ પ્રદાન કરવામાં આવ્યું છે અને 85 લાખ સેપ્ટેજ જોડાણો પ્રદાન કરવામાં આવ્યાં છે .
મંત્રીમંડળ સમજે છે કે , શહેરી કુટુંબોને વિશ્વસનિય અને વાજબી જળ પુરવઠો અને સાફસફાઈ માટેની સેવાઓ પ્રદાન કરવી રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતા છે .
મિશન યુએલબીની નાણાકીય સ્થિતિ અને જળ સુરક્ષા માટે સુધારાલક્ષી એજન્ડા ધરાવે છે .
પ્રોજેક્ટ્સ માટે ફંડ કેન્દ્ર , રાજ્ય અને યુએલબી ( શહેરી સ્થાનિક મંડળો ) દ્વારા વહેંચવામાં આવશે .
અમૃત 2.0 ( શહેરી ) ની અન્ય મુખ્ય ખાસિયતોમાં પેય જલ સર્વેક્ષણ છે , જે માપદંડ સમાન શહેરી જળ સેવાઓ માટે શહેરો વચ્ચે સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહન આપશે .
પ્રોજેક્ટ પાઇપ મારફતે પાણીનો પુરવઠો પ્રદાન કરીને જીવનને સરળતા અને શહેરી ઘરોને સુએજ/સેપ્ટેજ સુવિધા તરફ દોરી જશે .
જળ સંરક્ષણ વિશે લોકોને વચ્ચે જાગૃતિ લાવવા માહિતી શિક્ષણ અને સંચાર ( આઇસીઇ ) અભિયાન હાથ ધરવામાં આવશે .
મિશન 10 લાખથી વધારે વસ્તી ધરાવતા શહેરોના પ્રોજેક્ટનાં 10 ટકા મૂલ્યને સરકારી ખાનગી ભાગીદારી મારફતે બજારમાંથી ધિરાણ સ્વરૂપે ઊભું કરવા પણ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે .
અમૃત 2.0 માટે કુલ અંદાજિત ખર્ચ ₹ 2,77,000 કરોડ છે , જેમાં નાણાકીય વર્ષ 2021-22થી નાણાકીય વર્ષ 2025-26 સુધી પાંચ વર્ષ માટે કેન્દ્ર સરકારનો હિસ્સો ₹ 76,760 કરોડ છે .
કેન્દ્ર સરકાર રાજ્યને ફંડની ફાળવણી રાજ્યની જળ કાર્યયોજનાને આધારે ત્રણ હપ્તામાં કરશે .
આ તમામ ઘરોમાં નળ વાટે પાણીનું જોડાણ પ્રદાન કરીને , જળ સંસાધનોનું સંરક્ષણ/વિસ્તરણ , જળાશયો અને કૂવાઓનું નવીનીકરણ કરીને , વપરાશ થયેલા પાણીનું રિસાઇકલિંગ કરીને/ટ્રીટમેન્ટ કરીને ફરી ઉપયોગ કરીને હાંસલ થશે .
રિસાયકલ થયેલા પાણી , પાણી સિવાયની આવક ઘટાડીને 20 ટકાથી ઓછી કરી અને જળાશયોના કાયાકલ્પ મારફતે પાણીની 20 ટકા માગ – જળ સાથે સંબંધિત મુખ્ય સુધારાઓ છે .
