ID	SENT
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0001	13. కార్బన్ : ఒక ముఖ్యమైన మూలకం
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0003	- కార్బన్-ఉనికి ధర్మాలు, రూపాంతరాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0005	- కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు మీథేన్ – ఉనికి, ధర్మాలు, ఉపయోగాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0007	- హైడ్రోకార్బన్
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0011	1. మూలకాలు అనగా ఏమి?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0012	మూలకాల యొక్క వివిధ రకాలు ఏవి?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0014	2. ఏ పదార్థమైన పూర్తిగా దహనము చెందిన తర్వాత చివరకు ఏమి మిగులుతుంది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0016	3. కార్బన్ ఏ రకపు మూలకం?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0017	దీనికి సంబంధంచి సమాచారం చెప్పండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0019	గత తరగతిలో మీరు కార్బన్ అలోహ మూలకం అని అధ్యయనం చేసారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0020	కార్బన్ ప్రకృతిలో ఏయే సంయోగ పదార్థాలలో లభిస్తుంది అనే సమాచారం కూడా మీరు తెలుసుకున్నారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0024	1. ఒక ఆవిరి పాత్రలోకి కొంచెం పాలు తీసుకోండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0025	ఆవిరి పాత్రను బన్ సెన్ జ్వాలకం (బర్నర్) సహాయంతో వేడిచేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0026	పాలు పూర్తిగా మరిగించిన తర్వాత ఆవిరి పాత్ర అడుగున ఏమి మిగిలుతుంది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0028	2. వేర్వేరు పరీక్షనాళికలలోకి పంచదార, ఉన్ని, వాడిపోయిన పత్రాలు, వెంట్రుకలు, విత్తనాలు, పప్పులు, కాగితము, ప్లాస్టిక్ లను స్వల్ప పరిమాణంలో నమూనాలు తీసుకొండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0029	ప్రతి పరీక్షనాళికను వేడి చేసి పదార్థాలలో జరిగే మార్పులను పరిశీలించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0030	ప్రతి పరీక్షనాళకలో చివరకు మిగిలే నల్లటి పదార్థం దేనిని చూపిస్తుంది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0032	కార్బన్(Carbon)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0034	ప్రకృతిలో విస్తార పరిమాణంలో లభించే కార్బన్ మూలకం స్వేచ్ఛగా మరియు సంయోగస్థితిలో లభించును.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0035	కార్బన్ అలోహ మూలకం యొక్క వివిధ ధర్మాలను మనం ఈ పాఠములో అధ్యయనం చేద్దాం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0037	మీరు నిత్య జీవితములో ఉదయం నుంచి రాత్రి వరకు ఏ పదార్థాలు/వస్తువులను ఉపయోగిస్తారో లేక తినడానికి ఉపయోగించే పదార్థాల జాబిత తయారు చేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0038	ఈ క్రింది పట్టికలో పదార్థాల/ వస్తువులను విభజించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0040	1. కార్బన్ సంకేతం – C
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0042	2. పరిమాణు సంఖ్య – 6
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0044	3. పరమాణు భారం – 12
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0046	4. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం – 2,4
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0048	5. సంయోజకత – 4
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0050	6. అలోహ మూలకం
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0052	ఇపుడు చివర పట్టికలోని వస్తువుల జాబితా చూడండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0053	ఈ జాబితాలో ఆహార పదార్థలు, బట్టలు, మందులు, ఇంధనాలు, కర్ర వస్తువులు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0054	వీటన్నింటిలో కార్బన్ వైవిధ్య భరిత ముఖ్యమైన ఘటకం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0058	సంయోగ పదార్థం అనగా ఏమి?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0059	సంయోగ పదార్థాలు ఎలా తయారవుతాయి?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0061	మొక్కలు మరియు జంతువుల నుంచి ప్రత్యక్షంగా లేక పరోక్షంగా లభించే సంయోగ పదార్థాలను “సేంద్రియ సంయోగ పాదార్థాలు ” అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0062	అదేవిధంగా ఖనిజ లవణాల నుంచి లభించే సంయోగ పదార్థాలను “అసేంద్రియ సంయోగ పదార్థాలు” అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0063	మన అనువంశీక ధర్మాలను ఒక తరం నుంచి రెండవ తరానికి సంక్రమింపచేసే కణంలోని DNA మరియు RNA లలో కూడా కార్బన్ ఒక ముఖ్యమైన ఘటకంగా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0069	జర్మన్ రసాయన శాస్త్రజ్ఞుడు వ్హోలర్ అనే అతడు అమోనియం సాయనెట్ అనే అసేంద్రియ సంయోగ పదార్థాలు నుంచి యూరియాను సంశ్లేషణ (synthesis) చేశాడు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0070	అప్పటి నుండి అసేంద్రియ సంయోగ పదార్థాల నుంచి అధిక పరిమాణంలో సేంద్రియ సంయోగ పదార్థాలను తయారు చేస్తున్నారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0071	ఈ సంయోగ పదార్థాలన్నిటిలో కార్బన్ ఒకటే ముఖ్యమైన మూలకం అనే విషయం స్పష్టమైనది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0072	అందువలన, సేంద్రియ రసాయన శాస్త్రాన్ని కార్బన్ సంయోగ పదార్థాల రసాయన శాస్త్రం అని కూడా అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0074	కార్బన్ ఉనికి (Occurrence of Carbon)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0076	లాటిన్ భాషలో ‘కార్బో’ అనగా బోగ్గు అని అర్థం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0077	దీనిని బట్టి ‘కార్బన్’ పేరు ఈ మూలకంగా పొందింది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0078	ప్రకృతిలో కార్బన్ స్వేచ్ఛగా మరియు సంయోగస్థితిలో లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0079	స్వేచ్ఛాస్థితిలో కార్బన్ వజ్రం, గ్రాఫైట్ స్థితిలో లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0080	క్రింది సంయోగ పదార్థాలలో కార్బన్ సంయోగస్థతిలో ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0082	1. కార్బన్ డయాక్సైడ్, కార్బోనేట్ రూపంలో ఉదాహరణకు కాల్షియం కార్బోనేట్, మార్బల్, క్యలమైన్(ZnCO_3)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0084	2. శిలాజ ఇంధనాలు – నేలబొగ్గు, పెట్రోలియం సహజ వాయువు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0086	3. కార్బన్ పోషకాలు – కార్బోహైడ్రేటులు, మాంసకృత్తులు, కొవ్వు పదార్థాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0088	4. ప్రకృతి ధారాలు – పత్తి, ఉన్ని, పట్టు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0090	విజ్ఞాన సీసా
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0092	భూమి కవచం (పొర)లో సుమారు 0.27% కార్బన్ కార్బోనేట్, బొగ్గు, పెట్రోలియం స్వరూపంలో ఉండును.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0094	కాని వాతావరణంలో ఉండే కార్బన్ డయాక్సైడ్ రూపంలో సుమారు 0.03% ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0096	మహా సముద్రాల అడుగు భాగంలో కొన్ని రకాల మొక్కలు నీటిలోని కార్బన్ కాల్షియం కార్బోనేట్ గా రూపాంతరం చేస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0098	కార్బన్ యొక్క ధర్మాలు (Properties of Carbon)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0100	కార్బన్ యొక్క రూపాంతరత
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0102	రూపాంతరత (Allotropy) – ప్రకృతిలో కొన్ని మూలకాలు ఒకటి కంటె ఎక్కువ రూపాలలో లభిస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0103	వాటి రసాయనిక ధర్మాలు ఒకే విధంగా ఉన్నప్పటికి భౌతిక ధర్మాలు భిన్నంగా ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0104	మూలకాల యొక్క ఈ ధర్మాన్ని ‘రూపాంతరత ’ అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0105	కార్బన్ తో పాటు సల్ఫర్, ఫాస్పరస్ మూలకాలు కూడా రూపాంతరతను ప్రదర్శిస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0107	కార్బన్ యొక్క రూపాంతరాలు (Allotropes of Carbon)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0109	అ. స్ఫటిక రూపాలు (Crystalline forms)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0111	1. స్ఫటిక రూపంలోని పరమాణువుల నిర్మాణం క్రమంగా మరియు స్థిరంగా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0113	2. వీటి ద్రవీభవన మరియు భాష్పీభవన స్థానాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0115	3. స్ఫటిక రూపంలోని కార్బన్ స్థిరమైన భౌతిక నిర్మాణం, పదునైన అంచులు మరియు బల్లపరుపు ఉపరితల భాగాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0117	కార్బన్ కు మూడు స్ఫటిక రూపాంతరాలు ఉన్నాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0119	1. వజ్రం (Diamond)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0121	భారతదేశంలో వజ్రాలు గోవల్ కొండ (కర్నాటక) మరియు పన్నా (మధ్యప్రదేశ్)లలో ముఖ్యంగా లభిస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0122	భారతదేశం వలె దక్షిణాఫ్రికా, బ్రెజిల్, బెల్జియం, రష్యా, అమెరికా దేశాలలో కూడా వజ్రాలు లభిస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0126	నిర్మాణం : వజ్రం ప్రతి కార్బన్ పరమాణువు చుట్టు నాలుగు కార్బన్ పరమాణవులు సంయోజనీయ బంధాలతో బంధించబడి ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0127	ఈ దృఢమైన త్రిమితీయ నిర్మాణం వల్ల వజ్రానికి కఠినత్వం ప్రాప్తిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0131	1. తేజోవంతమైన మరియు శుద్ధమైన వజ్రం ప్రకృతిలో ఉన్న అన్ని పదార్థాలలో కెల్లా అతి కఠినమైన పదార్థం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0133	2. వజ్రం యొక్క సాంద్రత 3.5 g/cm^3.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0135	3. ద్రవీభవన స్థానం 3500 °C.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0137	4. ఆక్సిజన్ తో 800 °C వద్ద వజ్రాన్ని వేడి చేస్తే CO_2 బయటికి విడువబడుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0138	ఈ చర్యలో CO_2 తప్ప ఏ పదార్థం తయారు కాదు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0140	5. ఏ ద్రావణంలో కూడా వజ్రం కరగదు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0142	6. వజ్రం పై ఆమ్లాలు/ క్షారాలు ఎటువంటి ప్రభావాన్ని చూపవు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0144	7. వజ్రం అధమ విద్యుత్ వాహకంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే అందులో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రానులుండవు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0148	1. గాజును కోయడానికి మరియు పెద్ద రాళ్ళకు రంధ్రాలు చేసే పరికరాలలో వజ్రాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0150	2. అలంకార వస్తువులను తయారు చేయడానికి వజ్రాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0152	3. కళ్ళకు శస్త్ర క్రియ చేసే పరికరాలలో వజ్రాన్ని వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0154	4. వజ్రపు పొడిని మరొక వజ్రాన్ని మెరిపించడానికి వాడతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0156	5. ఆకాశంలో మరియు కృత్రిమ ఉపగ్రహాలలోని వికిరణాల నుంచి రక్షణ ఇచ్చే కిటికీల తయారిలో వజ్రాలను ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0158	చరిత్రలోకి తొంగిచూడగా
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0160	ఒకానొక కాలములో భారత దేశము ‘కొహినూర్’ వజ్రానికి చాలా ప్రసిద్ధి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0161	ఈ వజ్రం గుంటూరు (ఆంధ్రప్రదేశ్) లోని కొల్గుర్ గనిలో 13వ శతాబ్దంలో లభించింది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0162	దాని బరువు 186 క్యారెట్లు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0164	2. గ్రాఫైట్ (Graphite)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0166	ప్రకృతి గ్రాఫైట్ రష్యా, న్యూజిలాండ్, అమెరికా మరియు భారత దేశంలో కన్పిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0167	గ్రాఫైట్ ను నికోలాస్ జాక్స్ క్యాంటీ 1795 సంవత్సరంలో కనుగొన్నాడు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0168	పెన్సిల్ లో వాడే లెడ్ కూడా గ్రాఫైట్ మరియు మట్టి నుంచి తయారు చేయబడుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0170	నిర్మాణము : గ్రాఫైట్ లో ప్రతి కార్బన్ పరమాణువు ఇతర మూడు కార్బన్ పరమాణువులతో బంధితమై గ్రాఫైట్ నిర్మాణం షట్కోణ తలంగా తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0171	గ్రాఫైట్ స్ఫటికాలు అనేక పరమాణవుల పొరలతో తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0172	పీడనాన్ని కల్గిస్తే గ్రాఫైట్ పొరలు ఒకదాని మీద ఒకటి జారుతాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0173	గ్రాఫైట్ యొక్క ఒక పరమాణు పొరను ‘గ్రాఫిన్’ అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0179	పరికరాలు : పెన్సిల్, విద్యుత్తు తీగ, బ్యాటరీ/ఘటం చిన్న బల్బు, నీరు, కిరోసిన్, పరీక్ష నాళిక, పెన్సిల్ లోని లెడ్ మొదలగునవి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0181	కృత్యము:
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0183	1. పెన్సిల్ లోని లెడ్ తీసి,
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0184	చేతితో స్పర్శించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0185	దాని రంగు ఎలా ఉన్నది చూడండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0186	దానిని చేతిలో విరిచి చూడండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0188	2. పటంలో చూపిన మాదిరిగా పరికరాలను అమర్చండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0189	విద్యుత్తును పంపించి,
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0190	పరిశీలించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0193	3. ఒక పరీక్ష నాళికలో నీటిని తీసుకొండి, రెండవ పరీక్ష నాళికలో కిరోసిన్ తీసుకోండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0194	రెండు పరీక్ష నాళికలలో పెన్సిల్ లెడ్ ను పొడిచేసి వేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0195	ఏమి కనిపిస్తుంది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0197	గ్రాఫైట్ ధర్మాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0199	1. ప్రకృతిలో లభించే గ్రాఫైట్ నల్లగా, మెత్తగా, పెళుసుగా మరియు మృదువుగా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0201	2. గ్రాఫైట్ లోపల అన్ని పొరలలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు తిరుగుతు ఉండటం వలన ఇది ఉత్తమ విద్యుద్వాహకంగా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0203	3. పొరల నిర్మాణం వల్ల వీటిలో కాగితం పై స్పష్టంగా రాసే సామర్థ్యం ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0205	4. గ్రాఫైట్ సాంద్రత 1.9 నుంచి 2.3 g/cm3 ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0207	5. గ్రాఫైట్ చాలా మటుకు ద్రావణాలలో కరగదు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0209	గ్రాఫైట్ ఉపయోగాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0211	1. గ్రాఫైట్ ను కందెన తయారికి ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0213	2. కార్బన్ ఎలక్ట్రొడులను తయారు చేయడానికి గ్రాఫైట్ ను వాడతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0215	3. గ్రాఫైట్ ను రాసే పెన్సిల్ లలో ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0217	4. రంగు, పాలిష్ లలో కూడా గ్రాఫైట్ ను వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0219	5. బాగా వెలుతురు నిచ్చే ఆర్క్ ల్యాంపులలో గ్రాఫైట్ వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0221	3. ఫుల్లెరిన్ (Fullerene)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0223	ఫుల్లెరిన్ కార్బన్ యొక్క రూపాంతరం ప్రకృతి తక్కువ పరిమాణంలో లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0224	ఫుల్లెరిన్ ను మసిలో, తారల మధ్య అక్కడక్కడ ప్రదేశాలలోని మేఘాలలో అలాగే భూగర్భం యొక్క నిర్మాణంలో లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0225	బకమిన్ స్టర్ ఫుల్లెరిన్ (Buck minster fullerence) (C_60). ఇది ఫుల్లెరిన్ కు మొదటి ఉదాహరణ.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0226	రిచర్డ్ బకమిన్ స్టర్ ఫులర్ అను వాస్తు శాస్త్రజ్ఞుడు చేసిన గోళాకార గుమ్మటం యొక్క నిర్మాణాన్ని బట్టి కార్బన్ యొక్క రూపాంతరానికి ఫుల్లెరిన్ అను పేరు వచ్చింది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0228	C_60 ఫుల్లెరిన్ కార్బన్ రూపాంతరాన్ని పరిశోధించి నందుకు హరాల్డ్, క్రోటో, రాబర్ట్ కర్ల్ మరియు రిచార్డ్ స్మాలీలకు 1996 సంవత్సరపు రసాయన శాస్త్రం యొక్క నోబెల్ బహుమతి ఇవ్వబడింది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0230	C_60, C_70, C_76, C_82 మరియు C_86 ఇవి ఫుల్లెరిన్ కు మరికొన్ని ఉదాహరణలు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0231	ఈ రేణువులు కొద్ది పరిమాణంలో కాటుకలో లభించును.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0237	1. ఫుల్లెరిన్ అణువులు బకీబాల్, బకీట్యూబ్స్ రూపంలో కనిపిస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0239	2. ఒక ఫుల్లెరిన్ అణువులో సాధారణంగా 30 నుంచి 900 కార్బన్ పరమాణువులు ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0241	3. ఫుల్లెరిన్ కార్బన్ ద్రావణిలలో కరుగుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0242	ఉదాహరణ: కార్బన్ డైసల్ఫైడ్, క్లోరో బెంజిన్.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0246	1. ఫుల్లెరిన్ ను ఇన్సులేటర్ల (విద్యుత్ నిరోధకాలు) లో ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0248	2. జల శుద్ధీకరణలో ఫుల్లెరిన్ ఉత్ప్రేరకంగా వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0250	3. ఒక స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఫుల్లెరిన్ అతి వాహకత్వ ధర్మాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0252	ఆ. స్ఫటిక రహిత రూపాంతరాలు (Non-crystalline / Amorphous forms)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0254	ఈ రూపంలో కార్బన్ అణువుల నిర్మాణం క్రమరహితంగా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0255	నేల, బొగ్గు, కోక్ అను నవి కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక రహిత రూపాంతరాలు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0257	నేల బొగ్గు : ఇది శిలాజ ఇంధనం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0258	దీనిలో కార్బన్, హైడ్రోజన్ మరియు ఆక్సీజన్ ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0259	స్వల్ప పరిమాణంలో నైట్రోజన్, ఫాస్ఫరస్, సల్ఫర్ లు ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0260	ఇవి ఘన రూపంలో లభిస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0261	ఇవి నాలుగు రకాలుగా ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0263	అ. పీట్ : బొగ్గు తయారిలో మొదటి సోపానం పిట్ తయారగుట.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0264	దీనిలో నీటి పరిమాణం ఎక్కువగా మరియు కార్బన్ పరిమాణం సుమారు 60% కంటే తక్కువ ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0265	కాబట్టి, తక్కువ ఉష్ణం లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0267	ఆ. లిగ్నైట్ : భూమి లోపల పెరిగే పీడనం మరియు ఉష్ణోగ్రత వల్ల పీట్ లిగ్నైట్ గా రూపాంతరం చెందుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0268	దీనిలో కార్బన్ పరిమాణం సుమారు 60 నుంచి 70% ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0269	బోగ్గు తయారయ్యే రెండవ సోపానం అనగా లెగ్నైట్.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0271	ఇ. బీట్యూమినస్ : బొగ్గు తయారి యొక్క మూడవ సోపానంలో బీట్యూమినస్ తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0272	దీనిలో కార్బన్ పరిమాణం సుమారు 95% ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0274	ఈ. ఆంథ్రాసైట్ : శుద్ధ రూప బొగ్గుగా ఆంథ్రాసైట్ ను గుర్తిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0275	ఈ బొగ్గు కఠినంగా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0276	దీనిలో కార్బన్ పరిమాణం సుమారు 95% ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0278	2. చార్కోల్ (Charcoal) : జంతువుల నుంచి తయారయ్యే ఈ చార్కోల్ జంతువుల ఎముకలు, కొమ్ములు మొదలగు వాటి నుంచి తయారు చేస్తారు. అయితే మొక్కల నుంచి తయారయ్యే చార్కోల్ కర్రలను అసంపూర్ణంగా గాలిలో మండించినప్పుడు తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0280	బొగ్గు యొక్క ఉపయోగాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0282	1. కర్మాగారాలు మరియు గృహాలలో బొగ్గును ఇంధనంగా ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0284	2. కోక్, కోల్ గ్యాస్ మరియు కోల్తార్ పొందటానికి బొగ్గును ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0286	3. విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయుటకు థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రాలలో బొగ్గును ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0288	4. జల శుద్ధీకరణ, అలాగే సేంద్రియ పదార్థాల శుద్ధీకరణలో చార్కోల్ ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0290	3. కోక్ : రాతి బొగ్గు నుంచి కొల్ గ్యాస్ తీసిన తర్వాత మిగిలిన శుద్ధమైన బొగ్గును కోక్ అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0292	కోక్ ఉపయోగాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0294	1. గృహ సంబంధమైన ఇంధనంగా వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0296	2. క్షయ కారిణిగా (Reducing Agent) కోక్ను ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0298	3. నీటి గ్యాస్ (CO+H_2) మరియు ప్రొడ్యూసర్ గ్యాస్ (CO+H_2+CO_2+ N_2) అను వాయు రూప ఇంధనాల తయారీలో కోక్ ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0302	హైడ్రో కార్బన్లు : మౌలిక కార్బన్ సంయోగ (సేంద్రియ) పదార్థాలు (Hydrocarbons : Basic Organic Compounds)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0304	చాలా మటుకు కార్బన్ సంయోగ పదార్థాలలో కార్బన్ తో పాటు హైడ్రోజన్ మూలకం ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0305	ఈ మౌలిక సేంద్రియ సంయోగ పదార్థాలను ‘మౌలిక సంయోగ పదార్థాలు’ గా గుర్తిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0306	వీటిని హైడ్రో కార్బన్లు అని కూడా అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0308	కార్బన్ లో 2, 4ల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0309	అందువల్ల, కార్బన్ పరమాణువు యొక్క రెండవ కక్ష్యలో 4 ఎలక్ట్రానులు లభిస్తే చివరి కక్ష్యలో అష్టకం పూర్తి అయితే సమీప జడవాయువు (2,8) మాదిరిగా స్థిరత్వాన్ని పొందుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0310	కాని ఇలా జరుగుచుండగా ఎలక్ట్రానులను ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం లేకుండా భాగస్వామ్యంగా ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0311	అందువల్ల కార్బన్ సంయోజకత 4 ఉంది. అనగా అది రెండవ కార్బన్ తో లేక రెండవ మూలకం యొక్క పరమాణువుతో ఎక్కువలో ఎక్కువ నాలుగు సమయోజనీయ బంధాలను (Covalent Bond) తయారు చేసుకోగలదు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0313	కార్బన్ ప్రతి ఒక ఎలక్ట్రాన్ చొప్పున నాలుగు హైడ్రోజన్ పరమాణువులతో నాలుగు C-H ఎలక్ట్రానులను పంచుకొని నాలుగు బంధాలను తయారు చేసినపుడు మిథేన్ CH_4 అణువు తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0315	సమయోజనీయ సంయోగ పదార్థాల ధర్మాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0317	1. సమయోజనీయ సంయోగ పదార్థాల భాష్పీ భవన స్థానాలు మరియు ద్రవీ భవన స్థానాలు తక్కువ ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0319	2. సాధారణంగా ఇవి నీటిలో కరుగవు. కాని సేంద్రియ ద్రావణిలలో కరుగుతాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0321	3. వీటిలో ఉష్ణం మరియు విద్యుత్తు తక్కువ పరిమాణంలో ప్రవహిస్తాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0323	సంతృప్త మరియు అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్ (Saturated and Unsaturated Hydrocarbons)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0325	కార్బన్ పరమాణువు ప్రత్యేకమైన ధర్మాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0326	అది ఇతర కార్బన్ పరమాణువులతో సమయోజనీయ (covalent) బంధాన్ని ఏర్పరచుకొని కార్బన్ పరమాణువుల శృంఖలాన్ని(గొలుసు) తయారు చేసుకోగలదు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0327	ఏ హైడ్రోకార్బన్ల పరమాణువులన్నిటి మద్య కేవలం ఏక బంధం ఉండునో వాటిని “సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్” అని అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0328	ఉదాహరణ : ఇథేన్ (C_2H_6) అనగా (CH_3-CH_3), ప్రొపేన్ (CH_3-CH2-CH_3)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0330	కొన్ని హైడ్రోకార్బన్లలో రెండు కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య బహు బంధాలు ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0331	ఈ బహు బంధాలు లేక త్రి బంధాలుగా ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0332	ఏ హైడ్రోకార్బన్లలో కనిష్ఠంగా ఒక బహుబంధం ఉంటుందో వాటిని ‘అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లు’ అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0333	ఉదాహరణ : ఇథిన్ (H_2C = CH_2),
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0335	ఇథిన్ (HC ≡ CH) CH), ప్రొపీన్ (CH_3-CH = CH_2), ప్రోపైన్ (CH_3-C ≡ CH)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0339	రెండు కార్బన్ పరమాణవులలో సమయోజనీయ బంధం ఉన్నపుడు ఆ పరమాణువులపై ఆవేశం నిర్మాణమవుతుందా?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0340	రెండు కార్బన్ పరమాణువులలోని ఏక బంధం బలంగా మరియు స్థిరంగా ఎందుకుంటుంది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0342	కార్బన్ యొక్క ద్రావణీయత (Solubility of Carbon)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0346	పరికరాలు : 3 శంక్వాకార పాత్రలను, స్టర్రర్స్ (కలిపే సాధనాలు)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0348	రసాయన పదార్థాలు : నీరు, కిరోసిన్ మంచి నూనె, బొగ్గు పొడి మొదలగునవి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0350	కృత్యము : మూడు శంఖు పాత్రలను తీసుకోని వరుసగా వాటిలో మంచి నూనె, నీరు మరియు కిరోసిన్ తీసుకోండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0351	ప్రతి శంకు పాత్రలో సగం చెమ్చా బొగ్గు పొడిని వేసి స్టర్రర్ సహాయంతో కలపండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0352	మూడు శంకు పాత్రలలోని ద్రావణాలను
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0360	1. నీరు, కిరోసిన్ మరియు మంచి నూనె వీటిలో ఏయే ద్రావణాలలో బొగ్గు పొడి కరుగుతుంది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0362	2. కార్బన్ యొక్క ద్రావణీయత విషయంగా మీరు ఏమని అంచనా వేయవచ్చు?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0364	3. కార్బన్ ఏ ద్రావణంలోను ఎందుకు కరుగదు?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0366	ఆక్సిజన్ తో కార్బన్ చర్య (Reaction of Carbon with Oxygen)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0370	పరికరాలు : బొగ్గు, అగ్గిపెట్టె, తడి నీలి లిట్మస్ మొదలగునవి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0372	కృత్యం : బొగ్గును కాల్చండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0373	బొగ్గును మండిస్తే దాని నుంచి వెలువడే వాయువు పై తడి లిట్మస్ ను ఉంచండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0374	పరిశీలనలను నమోదు చెయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0376	1. బొగ్గును మండించిన తర్వాత అది గాలిలోని ఏ వాయువుతో చర్య జరుపుతుంది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0378	2. తయారయ్యే పదార్థాలు ఏవి?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0380	3. లిట్మస్ కాగితంలో ఏ మార్పులు జరుగుతాయి?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0382	4. పై కృత్యంలో జరిగే రసాయనిక చర్యను రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0384	పరికరాలు : పరీక్ష నాళికలు, స్ట్రాలు, సున్నపు తేట మొదలగునవి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0386	కృత్యం : ఒక పరీక్ష నాళికలో తాజా సున్నపు తేటను తీసుకొండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0387	స్ట్రా సహాయంతో తేటలోకి ఊదండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0388	తేటను పరిశీలించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0390	ఏమి కనిపించింది?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0391	మార్పునకు కారణమేమి ఉండవచ్చు?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0395	అణు ఫార్ములా : CO_2, అణు భారం : 44 ద్రవీభవన స్థానం :-56 °C
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0397	ఉనికి : గాలిలో కార్బన్ డయాఆక్సైడ్ స్వేచ్ఛా స్థితిలో ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0398	నిశ్వాసం ద్వారా బయటపడే CO_2 గాలిలో సుమారు 4% ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0399	చాక్ పీస్, షాబాదిరాళ్ళలో CO_2 సంయోగస్థితిలో ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0400	కర్ర, బొగ్గు వంటి శిలాజ ఇంధనాల యొక్క
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0401	దహనం వల్ల CO_2 బయటికి విడుదలవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0403	పరికరాలు : స్టాండు, గుండ్రని గాజు కుప్పె, థిసిల్ గారాటు, వాయు పాత్రలు,
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0407	రసాయనాలు : కాల్షియం కార్బోనేట్, షాబాది రాళ్ళముక్కలు/చలువరాళ్ళు, కాలని సున్నం, సజల హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0413	1. పటంలో చూపిన విదంగా పరికరాలను అమర్చండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0414	అమర్చేటప్పుడు గుండ్రని గాజు కుప్పెలో CaCO_3 వేసి ఉంచండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0416	2. థిసిల్ గరాటు ద్వారా సజల HCl ను గాజు కుప్పెలో పోయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0417	థిసిల్ గరాటు కొన ఆమ్లంలో మునుగు నట్లు జాగ్రత తీసుకొండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0419	3. CaCO_3 మరియు సజల HClల మధ్య చర్య జరిగి CO_2 తయారగును.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0420	ఈ వాయువును నాలుగు లేదా ఐదు వాయు పాత్రలలో నింపండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0421	పై చర్య యొక్క
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0423	రసాయనిక సమీకరణం క్రింది విధంగా ఉంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0425	CaCO_3 + 2HCl → CaCl_2 + H_2O + CO_2 ↑
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0427	కార్బన్ డయాక్సైడ్ యొక్క భౌతిక మరియు రసాయనిక ధర్మాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0429	1. పై ప్రయోగంలో తయారైన వాయువు రంగును చూడండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0431	2. వాయు పాత్రలోని వాయువు యొక్క వాసనను చూడండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0433	(కృత్యం 3 నుంచి 7 కొరకు వేర్వేరు వాయు పాత్రలను వాడండి.)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0435	3. వాయు పాత్ర మూతను తీసి, దానిలోకి కొంచెం సున్నపు తేటను వేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0437	4. ఒక మండుతున్న క్యాండిల్ను వాయు పాత్రలో పెంటండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0439	5. కొంచెం సార్వత్రిక సూచికల ద్రావణము CO_2 తో నింపబడిన వాయు పాత్రలో పోసి కలపండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0441	6. వాయు పాత్రలో కొంచెం నీరు పోసి, వాయు పాత్రను కలపండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0443	7. నీలి మరియు ఎరుపు లిట్మస్ కాగితాన్ని తడిచేసి CO_2 వాయు పాత్రలో వేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0445	పై కృత్యాల పరిశీలనలను క్రింది పట్టికలో నమోదు చేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0447	CO_2 యొక్క భౌతిక ధర్మాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0449	CO_2 యొక్క రసాయనిక ధర్మాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0453	CO_2 సాంద్రతను గాలితో పోలిస్తే ఎక్కువ ఎక్కువనా? తక్కువనా?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0455	page-145
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0457	అ. పై ప్రయోగంలో నీరు మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్లలో జరిగే రసాయనిక చర్యల సమీకరణం రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0459	ఆ. CO_2 వాయుపుత్రలో పొడిసున్నం వేసినపుడు జరిగే రసాయనిక చర్య సమీకరణాన్ని రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0461	కార్బన్ డయాక్సైడ్ యొక్క మరికొన్ని రసాయనిక ధర్మాలు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0463	1. సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ యొక్క జల ద్రావణంలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ ను పంపించినచో సోడియం కార్బోనేట్ లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0464	(సోడియం కార్బోనేట్ – ఉతికే సోడా)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0466	రసాయన సమీకరణం
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0468	2NaOH + CO_2 → Na_2CO_3 + H_2O
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0470	2. సోడియం కార్బోనేట్ యొక్క నీటిలోని ద్రావణంలోకి CO_2 పంపినచో సోడియం బై కార్బోనేట్ లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0471	(సోడియం బై కార్బోనేట్ – తినే సోడా)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0475	Na_2CO_3 + H_2O + CO_2 → 2NaHCO_3
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0477	కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0479	1. బుస బుస అని పొంగే శీతల పానీయాలు తయారు చేయుటకు CO_2 ను వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0481	2. ఘనరూప కార్బన్ డయాక్సైడ్ ను శీతలీకరణ పెట్టెలలో పాలు మరియు పాల ఉత్పతులను చల్లబరుచుటకు,
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0482	అలాగే సినిమా – నాటకాలలో పొగ మంచు పరిమాణం ఏర్పాటు చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0484	3. అగ్ని మాపక యంత్రాలలో రసాయనిక చర్య ద్వారా ఏర్పడే లేక పీడనం క్రింద ఉంచిన CO_2 ను ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0486	4. కాఫి నుంచి కఫిన్ తీసి వేయడానికి CO_2 ను వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0488	5. ద్రావణిగా ద్రవరూప CO_2 ను అత్యాధునిక పర్యావరణ అనుబంధ డ్రైక్లీనింగ్ ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0490	6. మొక్కలు గాలిలోని CO_2 ను కిరణజన్య సంయోగ క్రియలో ఉపయోగించుకొంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0492	సాంప్రదాయక అగ్ని మాపక యంత్రం (Regular Fire Extinguisher)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0494	సాంప్రదాయక అగ్ని మాపక యంత్రంలో సోడియం బై కార్బోనేట్ పొడి ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0495	ఒక గాజు సీసాలో సజల సల్ఫూరిక్ ఆమ్లం ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0496	యంత్రం యొక్క పిడిని నొక్కగానే సీసా పగిలి సిసా నుండి సల్ఫ్యూరికామ్లం సోడియం బై కార్బోనేట్ పై పడుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0497	అప్పుడు వీటిలో రసాయనిక చర్య జరిగి CO_2 విడుదలై బయటికి వస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0499	CO_2 అగ్ని మాపక యంత్రం అనునది తుప్పు పట్టకుండా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0500	అలాగే విద్యుత్ ప్రవాహానికి ప్రతి బంధకంగా ఉంటుంది. దానివల్ల విద్యుత్తు పరికరాలకు మరియు యంత్రాలకు తగులుకుండ మంటలలో ఈ అగ్నిమాపక యంత్రమును వాడతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0502	CO_2 అగ్ని మాపక యంత్రాన్ని తక్కువ పరిమాణంలోని మంటలను ఆర్పడానికి ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0503	అధిక పరిమాణంలో అంటుకున్న మంటలను ఆర్పుట చేయిదాటి పోయినపుడు CO_2 అగ్నిమాపక యంత్రం సరిపోదు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0504	ఆధునిక అగ్నిమాక యంత్రాలలో ద్రవ రూప మరియు ఘన రూప CO_2 ను పీడనాన్ని కింద నింపుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0505	పీడనాన్ని తగ్గించినచో వాయు రూప స్థితికి చేరి నాళం నుంచి వేగంగా బయటికి వస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0507	`రసాయనిక చర్య
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0509	2NaHCO_3 + H_2SO_4 → Na_2SO_4 + 2H_2O + 2CO_2 ↑
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0511	ఇపుడు వేర్వేరు రకాల అగ్నిమాపక యంత్రాలను వాడుతున్నారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0512	వాటిని CO_2 వల్ల మంటలు ఎలా ఆర్పుతారో దానికి సంబంధించిన అధిక సమాచారం తెలుసుకోండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0514	page-146
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0516	మీథేన్ – అణు ఫార్ములా CH_4, అణు భారం – 16
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0518	ఉనికి
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0520	1. సహజ వాయువులో సుమారు 87% మీథేన్ వాయువు ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0522	2. జీవ పదార్థాలలో గాలి లేనప్పుడు జరిగే విచ్ఛిన్నం వలన ఇది తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0524	3. బయోగ్యాస్లో కూడా మీథేన్ ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0526	4. బొగ్గు గనులలో కూడా మీథేన్ వెలువడుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0528	5. బురద/ చిత్తడి నేల ఉపరితలం భాగంలో మీథేన్ వాయువు ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0529	అందువలన దీనిని ‘మార్ష వాయువు’ అని కూడా అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0531	6. ప్రయోగశాలలో హైడ్రోజన్ మరియు కార్బన్ మోనాక్సైడ్ మిశ్రమాన్ని 300 °C వద్ద నికెల్ ఉత్ప్రేరక సమక్షంలో వేడి చేసినప్పుడు మిథేన్ వాయువు తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0533	7. సహజ వాయువు యొక్క అంశిక స్వేదన క్రియ ద్వారా శుద్ధ స్థితిలోని మీథేన్ ను పొందవచ్చును.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0535	మీథేన్ భౌతిక ధర్మాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0537	1. మీథేన్ ద్రవీభవన స్థానం – 182 °C.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0539	2. మీథేన్ యొక్క భాష్పీభవన స్థానం – 161.5°C
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0541	3. ఇది రంగు లేని వాయువు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0543	4. ద్రవ రూప మీథేన్ సాంద్రత నీటి సాంద్రత కంటే తక్కువ ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0545	5. మీథేన్ చాలా కొద్ది పరిమాణంలో నీటిలో కరుగుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0546	కాని గ్యాసోలిన్, ఈథర్, ఆల్కహాల్ వంటి సేంద్రియ ద్రావణిలో ఎక్కువగా కరుగుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0548	6. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద మీథేన్ వాయు స్థితిలో ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0550	మీథేన్ యొక్క రసాయనిక ధర్మాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0552	1. మీథేన్ అత్యధిక దహనశీల వాయువ.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0553	అందువలన ఇది మండునపుడు ఆక్సీజన్ తో చర్య జరిగి నీలి రంగు జ్వాల లభిస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0554	ఈ చర్యలో 213 kcal/mol ఉష్ణం బయటికి వస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0555	మీథేన్ వాయువు పూర్తిగా మండుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0559	CH_4 + 2O_2 → CO_2 + 2 H_2O + ఉష్ణం
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0561	2. క్లోరినేష్న్ (Chlorination)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0563	అతినీలలోహిత కిరణాల సమక్షంలో 250 °C నుంచి 400 °C ఉష్ణోగ్రత వద్ద మీథేన్ మరియు క్లోరిన్ వాయువుల మధ్య చర్య జరిగి ముఖ్యంగా మిథిల్ క్లోరైడ్ (క్లోరోమిమీథేన్) మరియు హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్ తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0564	ఈ చర్యను మీథేన్ క్లోరినేషన్ అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0566	మీథేన్ ఉపయోగాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0568	1. సహజ వాయువు స్థితిలోని మీథేన్ ను వస్త్ర పరిశ్రమలు, ఆహార ప్రక్రియ పరిశ్రమలు,పెట్రోలియం శుద్ధీకరణ మొదలగు పరిశ్రమలలో ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0570	అన్నింటి కంటే చిన్న పొడవు గల హైడ్రోకార్బన్ కావడం వలన మీథేన్ జ్వలనం నుంచి వెలువడిన CO_2 పరిమాణం చాలా తక్కువ ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0571	కాబట్టి దీనిని గృహసంబంధ ఇంధనంగా వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0573	3. ఇథేనాల్, మిథైల్ క్లొరైడ్, మిథిలీన్ క్లోరైడ్ అలాగే అమోనియా మరియు అసిటిలిన్ వంటి కార్బన్ సంయోగ పదార్థాల తయారిలో మీథేన్ ను ఉపయోగిస్తారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0575	1776 నుంచి 1778 మధ్య అలేగ్జాండ్రో వోల్టా అనునతడు చిత్తడినేలలోని వాయువును అధ్యయనం చేస్తున్నప్పుడు మీథేన్ వాయువును పరిశోధించినాడు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0577	page-147
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0579	సాంకేతిక సమాచారపు ప్రసారంతో జోడింపు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0581	కార్బన్ మరియు దాని విస్తృత సమాచార విషయంగా రిపోర్టు తయారు చేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0582	దీని కొరకు నోట్ ప్యాడ్, వర్డ్ మొదలగు కంప్యూటర్ ప్రణాళికను వాడండి మరియు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0583	తయారు చేసిన రిపోర్టు ఇతరులకు పంపండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0585	సంకేత స్థలం https://www.boundless.com/chemistry/, www.rsc.org/learn-chemistry
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0587	బయోగ్యాస్ యంత్రం : బయోగ్యాస్ యంత్రంలో జంతువుల పేడ, ఆకులు అలములు, తడి చెత్త మొదలగు అవాయు బాక్టీరియాల ద్వారా విచ్చిన్నమవుతాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0588	వాటి నుంచి మీథేన్ వాయువు తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0589	దీనినే “బయోగ్యాస్” అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0590	బయోగ్యాస్ వంట చేయుటకు అతి చౌక ఇంధన ప్రత్యామ్నాయం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0591	బయోగ్యాస్ యంత్రాన్ని విద్యుత్తు తయారికి కూడా వాడుతారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0592	బయోగ్యాస్ లో సుమారు 55- 60% మీథేన్ మరియు మిగిలిన భాగం కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0593	బయోగ్యాస్ ఉపయోగించడానికి అధిక అనుకూలమైన ఇంధనం అంతేగాకుండా గ్యాస్ తయారవుతున్నపుడు ఇందులో మేలు రకమైన ఎరువు కూడా తయారవుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0595	బయోగ్యాస్ నిర్మాణ ప్రక్రియ :
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0597	బయోగ్యాస్ నిర్మాణ ప్రక్రియ అవాయు రకంగా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0598	ఇది రెండో దశలలో జరుగుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0600	1. ఆమ్లాల తయారి (Production of Acids)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0602	చేతిలోని జీవ విచ్ఛిన్న శీల సంక్లిష్ట సేంద్రియ సంయోగ పదార్థాల పై బాక్టీరియా చర్య జరిపి సేంద్రియ ఆమ్లాలను (Organic Acids) తయారు చేస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0604	2. మీథేన్ వాయువు తయారి Methane Gas Production)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0606	మిథేనోజెనిక్ బాక్టీరియా సేంద్రియ ఆమ్లాల పై చర్య జరిపి మీథేన్ వాయువును ఏర్పరుస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0608	CH_3COOH → CH_4 + CO_2
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0610	సమాచారం పొందండి
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0612	బయోగ్యాస్ యంత్రం ఉన్న చోట దర్శించండి. యంత్రము యొక్క ప్రత్యేక పని తీరును తెలుసుకొని, దాని ద్వారా ఏయే విద్యుత్తు ఉపకరణాలు పని చేస్తాయో సమాచారం పొందండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0614	page-148
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0618	1. దిగువ ఇవ్వబడిన పర్యాయాల్లో సరియైన పర్యాయాన్ని ఎన్నుకొని వాక్యాలు పూర్తి చేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0620	(ఏకబంధం, అన్ని ద్విబంధం, అయానిక్, కార్బన్, ఇచ్చిపుచ్చుకొను, హైడ్రోజన్, బహుబంధం, భాగస్వామ్యంగా, సేంద్రియ, సమయోజనీయ)
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0622	అ. కార్బన్ పరమాణువు ఇతర పరమాణువులతో....... బంధం చేస్తుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0623	ఈ బంధం రెండు పరమాణువులలో ఎలక్ట్రానులు........ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0625	ఆ. సంతృప్త హైడ్రోకార్బనులలో అన్ని కార్బన్ బంధాలు అనునవి .........గా ఉంటాయి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0627	ఇ. అసంతృప్త హైడ్రోకార్బనులలో కనీసం ఒక బంధం ...........గా ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0629	ఈ. అన్ని సేంద్రీయ పదార్థాలలో అత్యావశ్యకమైన మూలకం ............
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0631	ఉ. హైడ్రోజన్ మూలకం చాలా మటుకు ............ పదార్థాలలో ఉంటుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0633	2. క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబు రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0635	అ. కార్బన్ మరియు వాటి సంయోగ పదార్థలను ఇంధనంగా ఎందుకు ఉపయోగిస్తారు?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0637	ఆ. కార్బన్ సంయోగ పదార్థాలు ఏయే రూపంలో లభిస్తాయి?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0639	ఇ. వజ్రం యొక్క ఉపయోగాలు రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0641	3. భేదాలు రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0643	అ. వజ్రం మరియు గ్రాఫైట్
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0645	ఆ. కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక మరియు స్ఫటిక రహిత రూపాంతరాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0649	అ. గ్రాఫైట్ అనేది విద్యుద్వాహకం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0651	ఆ. గ్రాఫైట్ ను ఆభరణాలలో ఉపయోగించరు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0653	ఇ. సున్నపు తేటలోకి CO_2 వాయువును పంపించినచో సున్నపు తేట పాల వలె మారుతుంది.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0655	ఈ. బయోగ్యాస్ పర్యావరణ స్నేహి ఇంధనం.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0657	5. స్పష్టీకరిచండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0658	“SEG273”
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0659	అ. వజ్రం, గ్రాఫైట్ మరియు ఫులెరిన్ అనేవి కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక రూప రూపాంతరాలు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0661	ఆ. మీథేన్ ను మార్ష్ వాయువు అంటారు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0663	ఇ. పెట్రోల్, డిజిల్, నేల బొగ్గులు శిలాజ ఇంధనాలు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0665	ఈ. కార్బన్ యొక్క వివిధ రూపాంతరాల ఉపయోగాలు.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0667	ఉ. అగ్నిమాపక యంత్రంలో CO_2 వాయువు ఉపయోగాలు వివరించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0669	ఊ. CO_2 యొక్క వ్యవహారిక ఉపయోగాలు వివరించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0671	6. ప్రతి దానికి రెండు భౌతిక ధర్మాలు రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0673	అ. వజ్రం ఆ. బొగ్గు ఇ.కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక రూపాలు
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0675	7. క్రింది రసాయనిక చర్యలను పూర్తి చేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0677	1. ...... + ...... → CO_2 + H_2O + ఉష్ణం
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0679	2. ...... + ...... → CH_3Cl + HCl
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0681	3. 2 NaOH + CO_2 → ...... + ......
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0683	8. క్రింది ప్రశ్నలకు విస్తృత రూపంలో జవాబు రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0685	అ. బొగ్గు రకాలను తెలుపుతు వాటి ఉపయోగాలు రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0687	ఆ. గ్రాఫైట్ విద్యుద్వాహకం అని నిరూపించే చిన్న ప్రయోగాన్ని రాయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0689	ఇ. కార్బన్ ధర్మాలను స్పష్టీకరించండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0691	ఈ. కార్బన్ ను వర్గీకరణ చేయండి.
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0693	9. కార్బన్ డయాక్సైడ్ ధర్మాలను ఎలా పరీక్షించి చుస్తారు?
ebs_che-carbon-ek-mahtpurn-tatv-page-138-149-translation-hin2tel_0697	బయోగ్యాస్ యంత్రం యొక్క మాడల్ తయారు చేసి గ్యాస్ తయారు చేసే ప్రక్రియను తరగతిలో ప్రదర్శించండి.