ID	SENT
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0001	1. చలన నియమాలు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0003	- చలనం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0005	- త్వరణం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0007	- స్థానభ్రంశం మరియు దూరం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0009	- న్యూటన్ యొక్క చలన మరియు సమీకరణాల నియమాలు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0011	వస్తువు యొక్క చలనం (Motion of an Object)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0015	ఈ కింద పేర్కొనబడిన ఉదాహరణలలో వేటిల్లో చలనం యొక్క అనుభూతి కలుగుతుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0016	చలనం ఉండటం మరియు లేకపోవడం అను దానిని మీరు ఎలా వివరిస్తారు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0018	1. పక్షులు ఎగరటం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0020	2. ఆగి ఉన్న రైలుబండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0022	3. గాలిలో ఎగిరే చెత్తాచెదారం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0024	4. కొండపై స్థిరంగానున్న రాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0026	దైనందిన జీవితంలో మనం వివిధ వస్తువుల చలనాన్ని చూస్తాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0027	కొన్ని సమయాల్లో వస్తువుల చలనాన్ని మనం ప్రత్యక్షంగా చూడలేం, ఉదాహరణకు వీచేగాలి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0028	ఇచ్చిన పై ఉదాహరణల మాదిరి ఇతర అనేక ఉదాహరణలు మనం చెప్పవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0029	అవి ఏమిటి?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0033	1. బస్సులో మీరు ప్రయాణిస్తున్నారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0034	మీ ప్రక్కన కూర్చున్న వ్యక్తి చలనంలో ఉన్నాడా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0036	2. ఏదైనా వస్తువు చలనంలో ఉందా? లేదా? అనుదానిని నిశ్చయించుటకు మీరు ఏయే విషయాలను గూర్చి ఆలోచించాల్సి ఉంటుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0037	చలనం అనేది సాపేక్ష సంకల్పన అని మీరు గత తరగతిలో నేర్చుకొన్నారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0038	పరిసరాలకు సంబంధించి ఏదైన వస్తువు యొక్క చోటు మార్పు చెందుతూ ఉన్నట్లయితే అది చలనంలో ఉందని అంటారు. ఒకవేళ అది ఇతర వస్తువులకు సంబంధించి చోటును మార్చకపోతే అది స్థిరంగా ఉందని అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0040	స్థానభ్రంశం మరియు దూరం (Displacement and Distance)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0042	చేసి చూద్దాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0044	1. దారం సహాయంతో A నుంచి B వరకు గల దూరాన్ని పటం 1.1లో చూపిన విధంగా వేర్వేరు విధాలుగా కొలవండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0046	2. ఇప్పుడు మళ్ళీ A నుంచి B వరకు గల దూరాన్ని సరళ ఖండిత రేఖతో చూపిన మార్గంలో కొలవండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0047	మీ అభిప్రాయం ప్రకారం ఏ మార్గంలో కొలిచిన దూరం సరియైనది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0050	1 పాఠశాల మరియు ఇంటి స్థితి
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0054	శీతల్ బడికి వెళ్తుండగా సంగీత అను పేరుగల తన స్నేహితురాలి ఇంటికి వెళ్ళి, ఆ తర్వాత బడికి వెళ్ళింది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0055	పటం 1.1 (ఆ) చూడండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0057	ప్రశాంత్ మాత్రం ఇంటినుంచి నేరుగా బడికి వెళ్ళాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0059	ఇద్దరు ఒకే వడితో వెళ్ళినట్లయితే ఎవరు తక్కువ సమయంలో పాఠశాలకు చేరుకుంటారు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0062	పై ఉదారహరణలో ప్రత్యక్షంగా నడవాల్సివచ్చిన దూరం మరియు సరళరేఖలో నున్న దూరంలో భేదం ఉంటుందా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0063	ఏది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0067	రెండు బిందువుల మధ్య చలనంలోనున్న వస్తువు ప్రయాణించిన మార్గాన్ని దూరం అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0068	అయితే స్థానభ్రంశం అనగా చలనం యొక్క తొలి మరియు తుది బిందువుల మధ్యలోని అన్నిటికంటే తక్కువ (కనిష్ఠ) దూరం అని అర్థం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0072	1. పటం 1.2 (అ) లో చూపిన విధంగా స్వరాలి ప్రతిరోజు ప్రొద్దున 100 మీటర్ల వ్యాసార్థంగల వృత్తాకార మైదానపు అంచువెంబడి ప్రదక్షిణ చేస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0073	ఆమె A బిందువు నుంచి నడవడం ప్రారంభించి ఒక ప్రదక్షిణ పూర్తిచేసినట్లయితే ఆమె ప్రయాణించిన దూరం మరియు ఆమె ద్వారా జరిగిన స్థానభ్రంశం ఎంత?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0075	2. పటం 1.2 (ఆ) లో చూపిన విధంగా ఒక బండి/వాహనం P బిందువు నుంచి బయలుదేరి Q స్థానం వరకు వెళ్ళి మరల P స్థానానికి తిరిగి వచ్చింది అనుకోండి. అయితే అది ప్రయాణించిన దూరం మరియు దాని ద్వారా జరిగిన స్థానభ్రంశం ఎంత?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0077	1.2 దూరం మరియు స్థానభ్రంశం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0079	ఏదేని వస్తువు యొక్క స్థానభ్రంశం శూన్యంగా ఉన్నను అదే వస్తువు ప్రత్యక్షంగా ప్రయాణించిన/అధిగమించిన దూరం శూన్యంగా ఉండకపోవచ్చు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0081	వడి మరియు వేగం (Speed and Velocity)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0085	1. సదిశ (Vectors) మరియు అదిశ (Scalars) రాశులు అనగా నేమి?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0087	2. దూరం (Distance), వడి (Speed), వేగం (Velocity), కాలం (Time), స్థానభ్రంశం (Displacement) మొదలగు వాటిలో సదిశ మరియు అదిశ రాశులు ఏవి?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0089	వడి = మొత్తం ప్రయాణించిన దూరం/మొత్తం పట్టిన కాలం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0091	ఏదేని వస్తువు ప్రమాణకాలంలో ఒకే దిశలో ప్రయాణించిన దూరాన్ని వేగం (Velocity) అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0092	ఇచట ప్రమాణకాలం అనగా ఒక సెకండు, ఒక నిమిషం, ఒక గంట మొదలగునవి ఉండవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0093	పెద్ద ప్రమాణాలలో కాలాన్ని కొలిచినట్లయితే ఒక సంవత్సరం కూడా ఉండవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0094	ప్రమాణకాలంలో జరిగే స్థానభ్రంశాన్ని వేగం (Velocity) అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0096	వేగం = స్థానభ్రంశం/ కాలం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0100	1. వడి మరియు వేగంల ప్రమాణాలు ఒకే విధంగా ఉంటాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0101	అవి SI పద్ధతిలో m/s మరియు CGS పద్ధతిలో cm/s.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0103	2. వడి దూరంతో సంబంధం కల్గియుంటుంది. అలాగే వేగం స్థానభ్రంశంతో సంబంధం కల్గియుంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0105	3. చలనం సరళరేఖలో ఉన్నట్లయితే వడి మరియు వేగంల విలువ ఒకేలా ఉంటాయి. లేనిచో అవి వేరువేరుగా ఉండవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0108	Page-2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0110	ఇంతకు పూర్వం ఉదాహరణ (పుట నం.1) లో శీతల్, సంగీత వారి ఇళ్ళకు సరళరేఖలోని దూరం 500 మీటర్లు ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0111	సంగీత ఇల్లు-బడికి మధ్య సరళ రేఖలోని దూరం 1200 మీటర్లు ఉంది. అనగా శీతల్ ఇల్లు మరియు బడికి మధ్య సరళరేఖలోని దూరం 1300 మీటర్లు ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0112	శీతల్ సంగీత దగ్గరకు వెళ్ళడానికి 5 నిమిషాలు మరియు అక్కడ నుండి బడికి వెళ్ళడానికి 24 నిమిషాల సమయం పట్టినదని అనుకోండి. దీనిని బట్టి
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0114	శీతల్ A మార్గంలో గల వడి = దూరం/కాలం = 500 మీటర్లు/5 నిమిషాలు = 100 మీటర్లు/నిమిషం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0116	శీతల్ B మార్గంలో గల వడి = దూరం/కాలం = 1200 మీటర్లు/24 నిమిషాలు = 50 మీటర్లు/నిమిషం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0118	శీతల్ సరాసరి వడి = మొత్తం దూరం/మొత్తం కాలం = 1700 మీటర్లు/29 నిమిషాలు = 58.6 మీటర్లు/నిమిషం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0120	శీతల్ సరాసరి వేగం = స్థానభ్రంశం/పట్టిన కాలం = 1300 మీటర్లు/29 నిమిషాలు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0122	శీతల్ వేగం = 44.83 మీటర్లు/నిమిషం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0124	వేగంపై కలిగే వడి మరియు దిశల ప్రభావం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0126	సచిన్ మోటారు సైకిల్ పై ప్రయాణిస్తున్నాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0127	ప్రయాణ మధ్యలో క్రింది సంఘటనలలో ఏం జరిగిందో చెప్పండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0128	(పటం 1.3 చూడండి)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0130	1. సచిన్ మోటారు సైకిల్‌పై ప్రయాణిస్తుండగా, మోటర్ సైకిల్‌ యొక్క ప్రయాణ దిశను మార్చుతూ మోటారు సైకిల్ యొక్క వడి పెంచినచో లేదా తగ్గించినచో వేగంపై ఎట్టి పరిణామం పడుతుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0132	సచిన్ ప్రయాణిస్తుండగా త్రోవలో ఏదేని మలుపు వచ్చినచో వడి మరియు వేగం ఒకేవిధంగా ఉంటాయా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0134	సచిన్ మోటారు సైకిల్ యొక్క వడి స్థిరంగా ఉంచి దిశను మార్చితే వేగంపై ఎట్టి పరిణామం పడుతుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0136	3. మలుపులుగల త్రోవలో మోటారు సైకిల్ నడిపిస్తుండగా సచిన్ మోటారు సైకిల్ వడి మరియు దిశ మార్చినట్లయితే వేగంపై ఎట్టి పరిణామం పడుతుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0138	పై సంఘటనలను బట్టి వేగం అనునది వడి మరియు దిశ అను రెండింటితో సంబంధం కల్గియుండి క్రింది విధంగా మారుతుందని తెలియుచున్నది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0140	1. వడి మార్పుచేసి, అదే దిశను ఉంచి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0142	2. దిశను మార్పు చేసి, అదే వడిని ఉంచి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0144	3. వడి మరియు చలన దిశ రెండింటిని మార్చి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0146	పటం1.3 వేగంపై గల పరిణామాలు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0150	వడి యొక్క కొలతను దూరం/కాలం అనువిధంగా మొట్టమొదటగా గెలిలీయో కొలిచాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0151	గాలిలోని ధ్వని యొక్క వడి 343.2 m/s అలాగే కాంతి యొక్క వడి 3x10^8 m/s అంత ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0152	భూమి సూర్యుని చుట్టు భ్రమణం చేయు వడి 29770 m/s ప్రమాణంలో ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0154	Page-3
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0156	సరళరేఖీయ సమరీతి మరియు అసమరీతి చలనం (Uniform and Nonuniform Motion along a straight line)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0158	అమర్, అక్బర్ మరియు ఆంథోనీలు తమ సొంత వాహనాలపై వేర్వేరు వేగంతో ప్రయాణిస్తున్నారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0159	వారు వేర్వేరు కాలాలలో ప్రయాణించిన దూరాలు క్రింది పట్టికలో ఇవ్వబడినవి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0163	1. అమర్, అక్బర్ మరియు ఆంథోనీలు ప్రయాణించునపుడు నమోదు చేసిన దూరంలోని కాలావ్యవది ఎంత ఉంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0165	2. నిర్ధిష్ట కాలావధిలో సమాన దూరం ఎవరు దాటారు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0167	3. అక్బర్ నిర్ధిష్ట కాలావధిలో ప్రయాణించిన దూరం సమానంగా ఉందా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0169	4. అమర్, అక్బర్ మరియు ఆంథోనీలు నిర్ధిష్ట కాలావధిలో ప్రయాణించిన దూరాన్ని గనుక ఆలోచిస్తే, వారి వడి ఎలా ఉంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0171	ఒకవేళ వస్తువు సమాన కాలవ్యవధులలో సమాన దూరాలు ప్రయాణిస్తున్న యెడల ఆ వస్తువు యొక్క చలనమును సమరీతి చలనం అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0173	వస్తువు సమాన కాలవ్యవధులలో అసమాన దూరాలు ప్రయాణించినను ఆ వస్తువు యొక్క చలనమును అసమరీతి చలనం అంటారు, ఉదా. రద్దీగా ఉండే రహదారులలో ప్రయాణించే వాహనాల చలనం మరియు సైకిల్ నడుపుచున్నపుడు చలనం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0175	త్వరణం (Acceleration)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0177	చేసి చూద్దాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0179	1. 1 మీటరు పొడవు గల గొట్టాన్ని, తీసుకోండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0181	2. పటం 1.4లో చూపిన విధంగా గొట్టం ఒక చివరను నేలపై ఆనించి రెండవ చివరను నేలకు కొద్ది ఎత్తులో చేత్తో పట్టుకోండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0183	3. ఒక చిన్న బంతిని తీసుకొని గొట్టం యొక్క ఎత్తైన భాగం నుండి వదలండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0185	4. బంతి క్రిందికి వస్తుండగా దాని వేగాన్ని గమనించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0187	5. బంతి పై నుంచి క్రిందికి వస్తుండగా వేగం అన్ని చోట్ల సమానంగా (ఒకేవిధాంగా) ఉండెనా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0189	6. ప్రారంభంలో, మధ్యలో మరియు నేలకు దగ్గరగా వస్తున్నప్పుడు వేగం ఎలా మారుతుందో గమనించండి?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0191	ఆకారం 1.4 వేగంలోని మార్పు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0195	బాల్యంలో మీరందరు జారుడుబల్లపై ఆడుకుని ఉంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0196	జారుడుబల్లపై జారుతుండగా ప్రారంభంలోని వేగం తక్కువ ఉంటుంది. మధ్యలో అది పెరుగుతుంది చివరకు వేగం తగ్గిపోయి శూన్యం అవుతుంది. ఇది మీకు తెలుసు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0197	ఈ వేగం మార్పు చెందు రేటునే త్వరణం అంటాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0199	త్వరణం = వేగంలో జరిగిన మార్పు/కాలం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0201	ఒక వస్తువు తొలి వేగం u, కాలవ్యవధి t తర్వాత మార్పు జరిగి, తుది వేగం v అవుచున్నచో...
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0203	త్వరణం = a = తుది వేగం-తొలి వేగం/ కాలం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0205	∴ a = (v-u)/t
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0207	ఏదైన చలనంలో యున్న వస్తువు యొక్క వేగం నిర్ధిష్ట కాలవ్యవధులలో మారుతూ ఉంటే, అట్టి వస్తువు యొక్క చలనాన్ని త్వరణిత చలనం అని అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0208	చలనంలోనున్న వస్తువులో రెండు రకాల త్వరణాలు ఉండవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0210	1. సమాన కాలవ్యవధిలో వేగంలో సమాన మార్పు జరుగుతున్న యెడల అట్టి వస్తువు యొక్క త్వరణము స్థిరంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0212	2. సమాన కాలవ్యవధిలో వేగంలో సమాన మార్పు జరగని యెడల అట్టి వస్తువు యొక్క త్వరణము స్థిరంగా ఉండదు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0216	1. చలనానికి ప్రారంభంలో వస్తువు విరామ స్థితిలో ఉంటుంది. ఆ సమయంలో వస్తువు యొక్క తొలి వేగం ఎంత ఉంటుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0218	2. చలనం లో ఉన్న వస్తువు చివరి దశ లో విరామ స్థితిలోకి చేరుకునప్పుడు, ఆ వస్తువు యొక్క తుది వేగం ఎంత ఉండవచ్చును?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0220	ధన, ఋణ మరియు శూన్య త్వరణం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0222	ఏదైన వస్తువు యొక్క త్వరణం ధనాత్మక లేక ఋణాత్మకంగా ఉండవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0223	ఏదైన వస్తువు యొక్క వేగం పెరుగుతున్న కొలది ఆ వస్తువు యొక్క త్వరణం ధనాత్మకంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0224	ఇచట త్వరణం వేగం యొక్క దిశలోనే ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0225	అలాగే ఏదైన వస్తువు యొక్క వేగం తగ్గుతున్న కొలది ఆ వస్తువు యొక్క త్వరణం ఋణాత్మకంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0226	ఋణాత్మక త్వరణమునే 'అవరోధ త్వరణం' లేదా 'నిరోధ త్వరణం' (Deceleration) అని అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0227	వేగం యొక్క దిశకు వ్యతిరేక దిశలో ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0228	వేగం స్థిరంగా ఉండినట్లయితే త్వరణం 'శూన్యంగా' ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0230	సమరీతి చలనానికి దూరం-సమయ గ్రాఫ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0232	క్రింది పట్టికలో ఒక వాహనం నిర్ధిష్ట సమయాలలో ప్రయాణించిన దూరాలు ఇవ్వబడినవి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0233	పట్టిక అనుసారం X అక్షంపై కాలాన్ని మరియు Y అక్షం పై దూరాన్ని తీసుకొని పటం 1.5 లో గ్రాఫ్ గీయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0234	దురానికి మరియు కాలానికి సంబంధించి, అనులోమానుపాత సంబంధం గ్రాఫ్ సహాయంతో స్పష్టమవుతుందా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0236	ప్రమాణం: X అక్షం 1 సెం.మీ. = 10 సెకండ్లు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0238	Y అక్షం 1 సెం.మీ = 20 మీటర్లు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0240	ఆకారం 1.5 దూరం-కాలం గ్రాఫ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0244	సమరీతి చలనంలో వస్తువు సమాన కాలవ్యవధిలో సమాన దూరాన్ని అధిగమిస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0245	ఇక్కడ దూరం-కాలం గ్రాఫ్‌లోని సరళరేఖ చూపిస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0249	దూరం-కాలం గ్రాఫ్‌లోని సరళరేఖ యొక్క వాలుని గణించినప్పుడు, అది ఏమి చూపుతుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0251	అసమరీతి చలనానికి దూరం-కాలం గ్రాఫ్:
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0253	దిగువ ఇవ్వబడిన పట్టికలో బస్సు నిర్ధిష్ట కాలంలో అధిగమించిన (ప్రయాణించిన) దూరం ఇవ్వబడినది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0254	కాలాన్ని X అక్షంపై మరియు దూరాన్ని Y అక్షంపై తీసుకొని పటం 1.6 లో గ్రాఫు గీయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0255	దూరం మరియు కాలం, వీటిలోని అనులోమానుపాత సంబంధం గ్రాఫ్ సహాయంతో స్పష్టం అవుతుందా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0257	పటం 1.6 దూరం-కాలం గ్రాఫ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0259	ఇక్కడ కాలానుసారం దూరంలో అసమరీతిలో మార్పు జరుగుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0260	అనగా ఇక్కడ చలనం అసమరీతిలో ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0264	సమరీతి చలనం మరియు అసమరీతి చలనానికి గల భేదం, దూరం-కాలం గ్రాఫ్‌లో ఏమి కనిపిస్తుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0266	సమరీతి చలనానికి వేగం-కాలం గ్రాఫ్:
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0268	ఒక రైలు బండి సమరీతి వేగంతో ప్రతి గంటకు 60 కి.మీ. చొప్పున నిరంతరంగా చలనంలో ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0269	ఈ సమరీతి వేగానికి వేగం మరియు కాలంలోని మార్పును వేగం-కాలం గ్రాఫ్‌తో పటం 1.7 లో చూపించబడినది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0271	1. రైల్వే ద్వారా 2 నుంచి 4 గంటల మధ్యలో ప్రయాణించిన దూరాన్ని ఎలా కనుగొనవచ్చును?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0273	2. 2 నుంచి 4 గంటల మధ్యన రైలు బండితో ప్రయాణించిన దూరానికి మరియు పటంలోని ఒక చతుర్భుజము యొక్క వైశాల్యంతో సంబంధం ఉందా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0274	ఇక్కడ బండి యొక్క త్వరణం ఎంత ఉంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0276	పటం 1.7 వేగం-కాలం గ్రాఫ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0278	Page-6
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0280	సమత్వరణ చలనానికి వేగం-కాలం యొక్క గ్రాఫ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0282	నిర్ణీత కాలవ్యవధుల యందు కారు యొక్క వేగంలో జరుగు మార్పులు పట్టికలో చూపబడినవి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0284	పటం 1.8 వేగం-కాలం గ్రాఫ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0286	పటం 1.8 లోని గ్రాఫ్ చూపునది....,
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0288	1. నిర్ణీత కాలవ్యవధులలో వేగంలో సమాన మార్పు జరుగుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0289	ఈ వేగం త్వరణంలో ఉండి త్వరణం సమరీతిగా ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0290	ప్రతి 5 సెకండ్లలో వేగంలో ఎంత మార్పు జరుగుతుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0292	2. అన్ని సమరీతి త్వరణంలోని చలనాలకు వేగం-కాలం గ్రాఫ్ అనునది సరళరేఖలో ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0294	3. అసమరీతి త్వరణంలోని చలనాలకు వేగం-కాలం గ్రాఫ్ సమయానుసారం త్వరణంలో జరిగే మార్పులను బట్టి ఏదేని ఆకారంలో ఉండవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0296	పటం 1.8 లోని గ్రాఫ్ సహాయంతో కారు 10 సెకండ్ల నుంచి 20 సెకండ్ల కాలవ్యవధిలో అధిగమించిన దూరం మనం ఇంతకుముందు గల రైల్వే బండి యొక్క ఉదాహరణ మాదిరి కనుగొనవచ్చును. కాని ఇక్కడ కారు వేగం స్థిరంగా లేకుండా సమరీతి త్వరణం వల్ల నిరంతరం మారుచున్నది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0297	ఇలాంటి సమయంలో మనం ఇచ్చిన కాలవ్యవధిలో కారు యొక్క సరాసరి వేగాన్ని ఉపయోగించుకొని కారు అధిగమించిన దూరాన్ని కనుగొనవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0299	గ్రాఫ్ లో చూపించిన విధముగా, కారు యొక్క సరాసరి వేగం (32 + 16) /2 = 24 మీటర్లు/సెకను ఉన్నది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0301	ఈ క్రింద ఇచ్చిన కాలవ్యవధితో అనగా 10 సెకండ్లతో గుణిస్తే కారు దాటిన దూరం లభిస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0303	దూరం = 24 మీటర్లు/సెకండ్ × 10 సెకండ్లు = 240 మీటర్లు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0305	ఇంతకు ముందుగల ఉదాహరణ వలెనే కారు ప్రయాణించిన దూరం చతుర్భుజం ABCD యొక్క వైశాల్యమంత ఉంటుంది. దీనిని పరీక్షించి చూడండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0307	A(☐ ABCD) = A (☐ AECD) + A (∆ ABE)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0309	గ్రాఫ్ పద్ధతి ద్వారా చలన సమీకరణాలు (Equations of Motion using graphical method)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0311	వస్తువు యొక్క చలనం గురించి న్యూటన్ అధ్యయనం చేసిన తర్వాత చలనానికి సంబంధించి మూడు సమీకరణాల సమూహాన్ని వ్యక్తపరిచాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0312	ఒక ఋజుమార్గ చలనంలోని వస్తువు యొక్క స్థానభ్రంశం, వేగం, త్వరణం మరియు కాలం వీటిలోని సంబంధాన్ని గూర్చి ఈ సమీకరణాలలో వ్యక్తపరిచాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0314	Page-7
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0316	ఒక వస్తువు సరళరేఖా మార్గంలో తొలి వేగం 'u' తో ప్రయానిస్తునది అనుకొనుము,
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0317	't' కాలంలో 'a' త్వరణం వలన ఆ వస్తువు తుది వేగం, ‘v’ కి చేరుతుంది అప్పుడు దాని స్థానభ్రంశం 's' అవుతుంది. ఈ మూడు సమీకరణాల సమూహాన్ని ఈ క్రింది విధంగా చూపవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0319	v = u + at-ఇది వేగం-కాలానికి గల సంబంధాన్ని తెలుపుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0321	s = ut + 1/2 at^2 ఇది స్థానభ్రంశం-కాలానికి గల సంబంధాన్ని తెలుపుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0323	v^2 = u^2 +2as ఇది స్థానభ్రంశం మరియు వేగానికి గల సంబంధాన్ని తెలుపుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0325	ఈ సమీకరణాలను గ్రాఫ్ పద్ధతి ద్వారా ఎలా పొందవచ్చునో దానిని మనం చూద్దాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0327	వేగం-కాలం సంబంధం యొక్క సమీకరణం:
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0329	సమరీతి త్వరణ వేగంతో చలనంలోనున్న వస్తువు యొక్క వేగంలో కాలానుసారం జరిగే మార్పు పటం 1.9 లో గ్రాఫ్ సహాయంతో చూపబడినది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0330	గ్రాఫ్‌లో D బిందువు నుంచి వస్తువు చలనంలో నున్నది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0331	సమయానుసారం వస్తువు యొక్క వేగం పెరుగుతూ పోతుంది. t కాలవ్యవధి తర్వాత వస్తువు గ్రాఫ్‌లో B బిందువు వరకు చేరుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0333	వస్తువు యొక్క తొలి వేగం = u = OD
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0335	వస్తువు యొక్క తుది వేగం = v = OC
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0337	కాలవ్యవధి = t = OE
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0339	B బిందువు నుంచి Y అక్షానికి సమాంతర రేఖను గీయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0340	X అక్షాన్ని E బిందువు వద్ద ఖండిస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0341	D బిందువు నుంచి X అక్షానికి సమాంతర రేఖను గీయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0342	అది BE రేఖను A బిందువు వద్ద ఖండిస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0344	త్వరణం (a) =వస్తువు యొక్క అంతిమ వేగం/కాలం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0346	#N/A
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0348	#NAME?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0350	BC
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0354	∴ CD = at …… (i) (OC-OD = CD)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0356	గ్రాఫ్‌ను బట్టి ....BE = BA + AE
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0358	∴ v = CD + OD
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0360	..... (AB = CD మరియు AE=OD)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0362	∴ v = at + u ....... (i ప్రకారం)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0364	∴ v = u + at ఇది చలనానికి సంబంధించిన మొదటి సమీకరణం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0366	పటం 1.9 వేగం-కాలం గ్రాఫ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0368	స్థానభ్రంశం- కాలానికి సంబంధించిన సమీకరణం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0370	ఏదైన వస్తువు సమరీతి త్వరణం 'a' అనుసారం 't' కాలవ్యవధిలో 's' దూరం ప్రయాణించినదని అనుకొనుము.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0371	పటం 1.9 లోని గ్రాఫును బట్టి వస్తువు ప్రయాణించిన దూరాన్ని చతుర్భుజం DOEB యొక్క వైశాల్యంతో కనుగొనవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0373	∴ s = చతుర్భుజం DOEB యొక్క వైశాల్యం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0377	∴ s = (AE × OE) + (1/2 × [AB × DA])
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0381	కాని, AE = u, OE = t మరియు (OE = DA = t)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0383	AB = at ---(AB = CD) --- (i) ని బట్టి
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0385	∴ s = u×t+1/2 × at × t
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0387	∴ చలనానికి సంబంధించిన రెండవ సమీకరణం s = ut + 1/2 at^2 ఇలా ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0389	స్థానభ్రంశం-వేగానికి సంబంధించిన సమీకరణం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0391	పటం 1.9 లోని గ్రాఫును బట్టి వస్తువు ప్రయాణించిన దూరాన్ని చతుర్భుజం DOEB యొక్క వైశాల్యంతో కనుగొనవచ్చునని తెలిసికొనియున్నాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0392	కానీ చతుర్భుజం DOEB అనునది ట్రెపీజియం కావున దీని సూత్రాన్ని ఉపయోగించి వస్తువు ప్రయాణించిన దూరాన్ని కనుగొందాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0394	∴ s = ట్రెపీజియం DOEB యొక్క వైశాల్యం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0396	∴ s = 1/2 × (సమాంతర భుజాల పొడవుల మొత్తం) X సమాంతర భుజాల మధ్యలోని ఎత్తు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0398	∴ s = 1/2 × (OD + BE) × OE కాని, OD = u, BE = v మరియు OE = t
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0400	∴ s = 1/2 × (u + v) × t ------ (ii)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0402	కాని, a = (v-u)/t
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0404	∴ t = (v-u)/a ------------(iii)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0406	∴ s = 1/2 (u + v) × (v-u)/a
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0408	∴ s = (v+u) (v-u)/2a
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0410	∴ 2 as = (v+u) (v-u) = v^2 u^2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0412	∴ v^2 = u^2 + 2as
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0414	ఇది చలనానికి సంబంధించిన మూడవ సమీకరణం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0418	ఏ సమయంలోనైతే వస్తువు త్వరణంలో ఉంటుందో అప్పుడు దాని వేగం మారుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0419	వేగంలో జరిగే మార్పు వేగం పరిమాణం లేదా దిశ లేదా రెండూను మార్పు చెందినప్పుడు అవుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0421	సమవృత్తాకార చలనం (Uniform Circular Motion)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0425	గడియారంలోని సెకండ్ల ముల్లు చివరను గమనించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0426	దాని వడి మరియు వేగానికి సంబంధించి ఏం తెలుపవచ్చును?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0428	గడియారంలోని ముళ్ళ చివరల వడి నిరంతరం స్థిరంగా ఉంటుంది. కాని అవి స్థానభ్రంశం చెందు దిశ నిరంతరం మార్పు చెందుతుండటంవల్ల వాటి వేగం కూడా నిరంతరం మార్పు చెందుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0429	సెకండ్ల ముల్లు కొన వృత్తాకార మార్గంలో తిరుగుట వల్ల ఈ చలనాన్ని సమవృత్తాకార చలనం అని అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0430	ఇలాంటి చలనానికి సంబంధించిన ఇంకేమైనా ఉదాహరణలు పేరు తెలుపగలరా?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0436	1. పటం 1.10 లో చూపిన విధంగా ఒక చతురస్రాకార మార్గం గీయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0438	2. ఆ చతురస్రాకార మార్గంపై ఒక భుజానికి మధ్యభాగంలో ఒక బిందువుపై పెన్సిల్ పెట్టి ఒక చుట్టును పూర్తి చేయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0440	3. ఒక చుట్టు పూర్తి చేయునప్పుడు మీరు ఎన్నిసార్లు దిశను మార్చాల్సి వచ్చిందో నమోదు చేయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0442	4. ఇప్పుడు ఇలాంటి కృత్యాన్నే పంచభుజం, షడ్భుజం అష్టభుజాకారం కలిగిన మార్గంపై చేయండి. మీరు ఎన్నిసార్లు దిశను మార్చాల్సి వస్తుందో నమోదు చేయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0444	5. భుజాల సంఖ్యను పెంచుతూపోయి అసంఖ్యాకంగా చేసినచో ఎన్నిసార్లు దిశను మార్చాల్సి ఉంటుంది? ఆ మార్గం యొక్క ఆకారం ఎలా ఉంటుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0445	అనగా భుజాల సంఖ్య పెంచుతూ పోయినచో ప్రతిసారి దిశను మార్చాల్సి వస్తుంది, అలాగే భుజాల సంఖ్యను పెంచుతూ పోయి అసంఖ్యాకంగా చేసినచో ఆ మార్గం వృత్తాకారం అవుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0447	వస్తువు స్థిర చలనంతో వృత్తాకార మార్గంలో చలించునపుడు వేగంలో జరిగే మార్పు కేవలం చలన దిశను మార్చుట వలన వస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0448	అందువల్ల అది త్వరణ వేగం కలిగి ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0449	ఏదైన వస్తువు సమరీతి వడితో వృత్తాకార మార్గంలో వెళ్ళుటను వృత్తాకార చలనం అని అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0450	ఉదాహరణకు సమరీతి చలనంతో తిరిగే వడిసెలలోని రాయిచలనం, సైకిల్ చక్రంలోని ఏదైన బిందువు యొక్క చలనం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0452	పటం 1.10 దిశలోని మార్పులు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0456	దైనందిన జీవనంలో వృత్తాకార చలనం గల వివిధ ఉదాహరణలను శోధించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0458	వృత్తాకార చలనంలో చలిస్తున్న వస్తువు t కాలవ్యవధిలో తన మూలస్థితికి తిరిగి వచ్చినట్లయితే ఆ వస్తువు వడిని కింది సూత్రాన్ని ఉపయోగించి కనుగొనవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0460	వడి = పరిధి/ కాలం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0462	v= 2pr/t, r = వృత్త వ్యాసార్థం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0464	సమవృత్తాకార వేగం యొక్క దిశను కనుగొనుట
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0468	గుండ్రంగా తిరిగెడి ఒక బిళ్ళను తీసుకోండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0469	దాని అంచు పైన ఒక ఐదు రూపాయల నాణెం పెట్టండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0471	పటం 1.11 లో చూపిన విధంగా బిళ్ళను గుండ్రంగా తిప్పండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0472	బిళ్ళను అధిక వేగంతో త్రిప్పినచో నాణెం ఏ దిశలో విసిరివేయబడుతుందో గమనించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0473	బిళ్ళపై నాణాన్ని వేర్వేరు చోట్ల పెట్టి ఈ కృత్యాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ చేయండి. ప్రతిసారి నాణెం ఏ దిశలో విసిరివేయబడుతుందో జాగ్రత్తగా పరిశీలించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0475	పటం 1.11బిళ్ళపై నాణం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0479	నాణెం వృత్తాకార బిళ్ళయొక్క వ్యాసార్థానికి లంబంగా నున్న స్పర్శరేఖ (Tangent) దిశలో వెళ్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0480	నాణెం విసిరివేయబడు క్షణంలో ఏ స్థితిలో ఉంటుందో దాని ప్రకారం అది ప్రత్యేకమైన దిశలో విసిరివేయబడుతుంది. అనగా నాణెం వృత్తాకార దిశలో తిరుగుతూ ఉండగా చలనదిశ ప్రతి బిందువు వద్ద మారుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0484	ఉదాహరణ 1 : ఒక ఆటగాడు వృత్తాకర మార్గంలో పరుగెత్తుచుండగా 25 సెకండ్లలో 400 మీటర్ల దూరం పరుగెత్తి మళ్ళీ మొదలుపెట్టిన స్థానానికి చేరుకుంటాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0485	అతని సరాసరి వడి మరియు సరాసరి వేగం ఎంత ఉంటుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0487	ఇచ్చిన వివరాలు : ప్రయాణించిన మొత్తం దూరం = 400 మీ.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0489	మొత్తం స్థానభ్రంశం = 0 మీటర్లు (అతడు మళ్ళీ మొదలుపెట్టిన స్థానానికే వచ్చుట వలన)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0491	మొత్తం పట్టిన కాలం = 25 సెక్ండ్లు
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0493	సరాసరి వడి =?, సరాసరి వేగం =?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0495	సరాసరి వడి = ప్రయాణించిన మొత్తం దూరం/మొత్తం పట్టిన కాలం = 400/25 = 16 మీ/సెకండ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0497	సరాసరి వేగం = మొత్తం స్థానభ్రంశం/మొత్తం పట్టిన కాలం = 0/25 = 0 మీ/సెకండ్
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0499	ఉదాహరణ 2 : ఒక విమానం 3.2 m/s^2 త్వరణంతో 30 సెకనులు ట్రాక్ ఫై పరుగెత్తిన తర్వాత గాలిలోకి ఎగిరినట్లయితే ఆ విమానం గాలిలోకి ఎగరక ముందు ఎంత దూరాన్ని దాటింది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0501	ఇచ్చిన వివరాలు : a = 3.2 m/s^2, t = 30 సెకండ్లు, u = o, s =?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0503	s = ut + at^2 = 0 × 30 + 1/2 × 3.2 × 30^2 = 1440 m.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0505	ఉదాహరణ 3 : ఒక కంగారు క్షతిజ లంబదిశలో 2.5 m ఎత్తు ఎగురగలుగు సామర్థ్యం ఉండినచో ఈ కంగారు గాలిలో పైకెగురునప్పటి వడి ఎంత ఉంటుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0507	ఇచ్చిన వివరాలు : a = 9.8 m/s^2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0509	s = 2.5 m
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0511	v = 0
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0513	u =?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0515	v^2= u^2 + 2as
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0517	(0)^2 = u^2 + 2 × (-9.8) (2.5) త్వరణం వేగానికి
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0519	వ్యతిరేక దిశలో ఉండుట వలన ఋణ చిహ్నం ఉపయోగించబడినది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0521	0 = u^2 49
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0523	u^2 = 49
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0525	u = 7 m/s
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0527	ఉదాహరణ 4 : ఒక బోటు విరామస్థితి నుంచి బయలుదేరి త్వరణంతో వెళ్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0528	అది 5 సెక్ండ్లలో 15 మీటర్లు/సెకండ్ వేగంతో చేరుకున్నట్లయితే దాని త్వరణం మరియు అది ప్రయనిచిన దూరం ఎంత?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0532	తొలి వేగం (u) = 0 మీటరు/సెకను,
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0534	తుది వేగం (v) = 15 మీటర్లు/సెకను,
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0536	పట్టిన కాలం (t) = 5 సెకనులు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0538	త్వరణం =?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0540	చలనానికి సంబంధించిన మొదటి సమీకరతో త్వరణం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0542	త్వరణం = v-u/t = 15-0/5 = 3 మీటర్లు/సెకను2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0546	చలనానికి సంబంధించిన రెండవ సమీకరణానుసారం, ప్రయాణించిన దూరం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0550	s = 0 × 5 + 1/2 3 × 5^2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0554	న్యూటన్ గమన సంబంధ నియమాలు (Newton's Laws of Motion)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0556	ఇలా ఎందుకు జరుగుచుండవచ్చు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0558	1. నిశ్చల స్థితిలోనున్న వస్తువు బలం ప్రయోగించనంతవరకు తన చోటు నుంచి కదలదు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0560	2. టేబుల్‌పై పెట్టిన పుస్తకం ఎత్తుటకు కావలసిన బలంతో టేబుల్‌ను ఎత్తలేము.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0562	3. కొమ్మను ఊపగానే చెట్టుపై నుంచి పండ్లు క్రింద పడుతాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0564	4. విద్యుత్తుతో తిరిగే పంకా (fan) ఆపివేసినప్పటికి ఒకేసారి ఆగిపోకుండా అది కొంత సమయం వరకు తిరుగుతూ ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0566	పై సంఘటనలకు కారణాలను వెతికినట్లయితే, వస్తువులో జడత్వం ఉంటుందని మనకు తెలుస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0567	వస్తువు యొక్క జడత్వం (Inertia) అనునది వస్తువు యొక్క ద్రవ్యరాశితో ముడిపడి ఉంటుందని మీరు నేర్చుకొనియున్నారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0568	న్యూటన్ గమన సంబంధ మొదటి నియమంలో పదార్థాలలోని ఇదే ధర్మాన్ని గూర్చి వర్ణన చేశాడు. కావున దానిని 'జడత్వ నియమం' అని కూడా అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0570	న్యూటన్ గమన సంబంధ మొదటి నియమం (Newton's first Law of Motion)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0574	ఒక గ్లాసులో ఇసుక నింపండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0575	ఆ గ్లాసుపై ఒక అట్ట పెట్టండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0576	అట్టపై ఒక ఐదు రూపాయల నాణాన్ని పెట్టండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0577	ఇప్పుడు అట్టను వ్రేలితో వేగంగా చిన్నగా కోటండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0578	ఏం జరుగుతుందో గమనించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0580	సమతుల్య బలం మరియు అసమతుల్య బలం (Balanced and Unbalanced Force)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0582	మీరు తాడును లాగే ఆట (Tug of war) ఆడే ఉంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0583	రెండు వైపుల ప్రయోగించిన బలం ఎంతవరకైతే సమానంగా ఉంటుందో అంత వరకు తాడు మధ్యలో స్థిరత్వం ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0584	ఇచట రెండువైపుల ప్రయోగించిన బలం సమానంగా ఉండుటవలన అనగా బలాలు 'సమతుల్యంగా' ఉండుటవలన బలం ప్రయోగించినను తాడు మధ్యభాగంలో స్థిరత్వం ఉంటుంది.కాని ఒకవైపున ప్రయోగించబడిన బలం పెరిగినట్లయితే, అట్టి సమయంలో ప్రయోగించబడిన బలాలు 'అసమతుల్య'మవుతాయి ఫలితబలం అధికబలం వైపు వినియోగమై తాడు మధ్యభాగం ఆ దిశకు జరుగుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0586	'ఏదేని వస్తువుపై ఎటువంటి బాహ్య అసమతుల్య బలం పనిచేయనపుడు దాని నిశ్చల స్థితిలో లేదా ఋజుమార్గంలోని సమచలనంలో నిరంతరత (Continuity) ఉంటుంది.'
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0588	ఏదైన వస్తువు నిశ్చల స్థితిలో లేదా ఋజుమార్గంలో సమరీతి చలనంలో ఉన్నపుడు దానిపై ఎటువంటి బలం పనిచేయకుండటం అనేది ఉండదు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0589	ప్రత్యక్షంగా ఆ వస్తువుపై వివిధ బాహ్యబలాలు పనిచేస్తుంటాయి. కాని అవి పరస్పరంగా విహీనమగుట వలన మొత్తానికి బలం శూన్యమవుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0590	న్యూటన్ మొదటి నియమం ప్రకారం జడత్వం అనగా వస్తువు యొక్క చలన సంబంధ స్థితి స్వతహాగా మార్పుచెందదని వివరించబడినది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0591	అదేవిధంగా వస్తువు యొక్క నిశ్చల స్థితిలో లేదా ఋజుమార్గంలోని సమరీతి చలనంలో మార్పు కలిగించేది లేదా మార్పునకు ప్రేరేపించు అసమతుల్య బలాల గురించి వివరణ ఇవ్వబడినది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0593	జడత్వానికి సంబంధించిన అన్ని ఉదాహరణలు న్యూటన్ యొక్క గమన సంబంధ మొదటి నియమం యొక్క ఉదాహరణలే.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0597	న్యూటన్ చలన సంబంధ రెండవ నియమం (న్యూటన్ రెండవ గమన నియమం) (Newton's second Law of Motion)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0601	అ. 1. ఒకే ఆకారం గల ప్లాస్టిక్ మరియు రబ్బరు బంతులను ఎత్తు నుంచి క్రింద పడవేయమని మీ మిత్రునికి చెప్పండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0603	2. మీరు ఆ బంతులను పట్టుకోండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0604	మీరు ఏ బంతిని సులభంగా పట్టుకోగలరు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0607	ఆ. 1. మీ మిత్రున్ని ఒక బంతిని నెమ్మదిగా విసురుమని చెప్పి మీరు దానిని పట్టుకొనుటకు ప్రయత్నించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0609	2. ఇపుడు అదే బంతిని మీ మిత్రున్ని వేగంగా విసురుమని చెప్పి మీరు దానిని పట్టుకొనుటకు ప్రయత్నించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0610	ఏ సమయంలో మీరు బంతిని సులభంగా పట్టుకోగలిగారు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0613	ఏదేని వస్తువు వేరొక వస్తువుపై జరిపిన అఘాత (attack) పరిణామం అనునది ఆ వస్తువు యొక్క ద్రవ్యరాశి మరియు దాని వేగం అను రెండింటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అనగా బలము యొక్క పరిణామాన్ని సాధ్యపరచుటకు వస్తువు యొక్క ద్రవ్యరాశిని మరియు వేగాన్ని ఒకటిగా కలిపెడి ధర్మం కారణభూతంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0614	ఈ ధర్మాన్నే న్యూటన్ 'ద్రవ్యవేగం' అని పేర్కొన్నారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0616	ద్రవ్య వేగానికి పరిమాణం మరియు దిశ రెండూ ఉంటాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0617	ద్రవ్యవేగం దిశ వేగం యొక్క దిశలోనే ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0618	SI పద్ధతి ప్రకారం ద్రవ్యవేగానికి kg m/s మరియు CGS పద్ధతిలో gm cm/s ప్రమాణాలుగా ఉంటాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0620	వస్తువుపై ప్రయోగించిన అసమతుల్య బలం వేగంలో మార్పును తెచ్చిన యెడల అదే బలం ద్రవ్యవేగంలో కూడా మార్పు తెస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0621	వస్తువు యొక్క ద్రవ్యవేగంలో మార్పు తెచ్చుటకు అవసరమగు బలం ద్రవ్యవేగంలోని మార్పు రేటుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0623	ద్రవ్యవేగం (Momentum) (P) : వస్తువు యొక్క వేగం మరియు ద్రవ్యరాశి యొక్క లబ్దాన్నే ద్రవ్యవేగం అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0625	P = mv ద్రవ్యవేగం అనునది సదిశరాశి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0627	'ద్రవ్యవేగంలోని మార్పు రేటు ప్రయోగించబడిన బలానికి అనులోమానుపాతంలోను మరియు ద్రవ్యవేగం యొక్క మార్పు బలదిశలోనుంటుంది.'
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0629	” m ద్రవ్యరాశిగల ఒక వస్తువు 'u' అను తొలివేగంతో ప్రయాణించుచున్నది అనుకొనుము. దాని చలన దిశలో F బలమును ప్రయోగించగా t కాలం తర్వాత దాని వేగము V అగును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0631	∴ వస్తువు యొక్క తొలి ద్రవ్యవేగం = mu,
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0633	t కాలం తర్వాత వస్తువు యొక్క తుది ద్రవ్యవేగం = mv
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0635	∴ ద్రవ్యవేగంలోని మార్పు రేటు = ద్రవ్యవేగంలో జరిగే మార్పు/కాలం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0637	ద్రవ్యవేగంలోని మార్పు రేటు = mv- mu/t = m(v- u)/t = ma
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0639	న్యూటన్ రెండవ గమన నియమం ప్రకారం, ద్రవ్యవేగంలోని మార్పురేటు ప్రయోగించిన బలంతో అనులోమానుపాతంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0641	∴ ma ∝ F
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0643	::. F = k ma (k = స్థిరాంకం, దీని విలువ 1)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0645	F= m x a
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0649	వేర్వేరు ద్రవ్యరాశులు గల రెండు వస్తువులను ప్రారంభంలో విరామ (నిశ్చల) స్థితిలోనున్న వాటి గురించి పరిశీలించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0650	రెండింటి తొలి ద్రవ్యవేగం శూన్యంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0651	రెండు వస్తువులపై విశిష్ట కాలవ్యవధి (t) కొరకు నిర్ధిష్టమైన బలం (F) ప్రయోగించినచో.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0652	తేలికైన వస్తువు బరువు గల వస్తువు కంటే అధిక వేగంతో వెళ్ళగల్గుతుంది.కాని పై సూత్రాన్ని బట్టి, రెండు వస్తువులలో జరిగే ద్రవ్యవేగంలోని మార్పురేటు మాత్రం సమానం అనగా F ఉండవచ్చును. అలాగే అందులో జరిగే మార్పు కూడా (Ft) సమానంగా ఉంటుందని తెలుస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0653	కావున వేర్వేరు వస్తువుల పై సమాన కాలవ్యవధిలో సమాన బలాన్ని ప్రయోగించిన కూడా ద్రవ్యవేగంలోని మార్పు సమానంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0655	SI పద్ధతిలో బలానికి ప్రమాణాలు న్యూటన్.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0657	న్యూటన్ (N) : 1 kg ద్రవ్యరాశిలో 1 m/s^2 త్వరణం ఉత్పన్నం చేయు బలాన్ని 1 న్యూటన్ బలం అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0659	1 N = 1 kg x 1 m/s^2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0661	CGS పద్ధతిలో బలానికి ప్రమాణాలు డైన్.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0663	డైన్ (dyne) : 1 g ద్రవ్యరాశిలో 1 cm/s^2 త్వరణం ఉత్పన్నం చేసెడి బలాన్ని 1 డైన్ బలం అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0665	1 dyne = 1g x 1 cm/s^2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0669	హైజంప్ చేసేడి మైదానపు ఆటలో ఆటగాడు నేలమీద దూకుటకు ఇసుక దిబ్బ (sand bed) ఎందుకు ఏర్పాటు చేయబడి ఉంటుంది?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0671	న్యూటన్ చలన సంబంధ మూడవ నియమం (Newton's third law of Motion)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0675	1. వెనుక భాగంలో చిన్న రంధ్రం కల్గిన ఒక ప్లాస్టిక్ పడవను తీసుకోండి.|
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0677	2. ఒక బలూన్ యందు గాలిని నింపి దానిని పడవ యొక్క రంధ్రం వద్ద అమర్చి పడవను నీటియందు వదలిపెట్టండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0679	మెల్ల మెల్లగా గాలి బయటకు వచ్చినప్పుడు, పడవపై ఎటువంటి ప్రభావం చూపుతుంది మరియు ఎందుకు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0681	న్యూటన్ యొక్క మొదటి రెండు గమన (చలన) నియమాల ద్వారా బలం మరియు బలం యొక్క పరిణామాల గూర్చిన వివరాలు తెలుస్తాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0683	కాని 'ప్రకృతిలో బలం ఏకపక్షం ఏమాత్రం ఉండబోదు'. బలం అనునది రెండు వస్తువులలోని పరస్పర క్రియ.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0684	బలాలు ఎల్లప్పుడు జంటగానే ప్రయోగించబడుతుంటాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0685	ఒక వస్తువు వేరొక వస్తువుపై బలం ప్రయోగించినపుడు అదే సమయంలో రెండవ వస్తువు కూడా మొదటి వస్తువుపై బలాన్ని ప్రయోగిస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0686	రెండు వస్తువులలోని బలాలు ఎల్లప్పుడు సమానంగా మరియు వ్యతిరేక దిశలో ఉంటాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0687	ఈ పరిశీలనను న్యూటన్ మూడవ గమన నియమంలో ప్రతిపాదించాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0688	మొదటి వస్తువు రెండవ వస్తువుపై ప్రయోగించిన బలాన్ని 'ప్రతిచర్యబలం' అని అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0690	'ఒక చర్య బలానికి అదే సమయంలో సమాన పరిమాణంతో ప్రయోగించబడే ప్రతిచర్య బలం అస్తిత్వంలో ఉంటుంది మరియు వాటి దిశలు పరస్పరం వ్యతిరేకంగా ఉంటాయి.”
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0692	1. చర్య మరియు ప్రతిచర్య అను పదాలు బలాన్నిగూర్చి తెలియజేయును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0694	2. ఈ బలాలు జంటగానే ప్రయోగించబడుతాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0695	బలం స్వతంత్ర పద్ధతిలో ఎప్పుడును అస్తిత్వంలో ఉండదు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0697	3. చర్య బలం మరియు ప్రతిచర్య బలం ఏకకాలంలో పనిచేస్తుంటాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0699	4. చర్య మరియు ప్రతిచర్య బలాలు వేర్వేరు వస్తువులపై ప్రయోగించబడుతాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0700	అవి ఒకే వస్తువుపై ప్రయోగింపబడువు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0701	అందువల్ల ఈ బలాలు పరస్పర పరిణామాలను నష్టపరచుకొనలేవు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0705	1. బ్యాట్‌తో బంతిని కొట్టునపుడు బ్యాట్ చలనం తగ్గుట.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0707	2. తుపాకితో గుండును పేల్చినపుడు తుపాకి వెనుకకు జరగటం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0709	3. రాకెట్టు యొక్క గమనం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0711	ఈ ఉదాహరణల గూర్చి న్యూటన్ యొక్క మూడవ గమన నియమం ఆధారంగా ఎలా వివరించగలరు?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0715	ద్రవ్యవేగ నిత్యత్వ నియమం (Law of Conservation of Momentum)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0717	A వస్తువు యొక్క ద్రవ్యరాశి m_1 కలిగియుండి దాని తొలివేగం U_1 గా ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0718	అలాగే B వస్తువు యొక్క ద్రవ్యరాశి m_2 కలిగియుండి దాని తొలివేగం U_2 గా ఉంది అనుకోండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0720	ద్రవ్యవేగం సూత్రం ప్రకారం, A వస్తువు యొక్క తొలి ద్రవ్యవేగం = m_1u_1 మరియు B వస్తువు యొక్క తొలి ద్రవ్యవేగం = m_2u_2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0722	ఈ రెండు వస్తువులు ఒకదానితోనొకటి ఢీకొట్టుకొన్నపుడు, A వస్తువు మీద B వస్తువు వల్ల F_1 బలం ప్రయోగించబడి A వస్తువు త్వరణాన్ని పొందును మరియు B వస్తువు వేగం V_1 అవుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0724	∴ A వస్తువు ఢీ కొన్న తర్వాత ద్రవ్యవేగం = m_1v_1
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0726	న్యూటన్ మూడవ గమన నియమం ప్రకారం A వస్తువు కూడా B వస్తువుపై సమాన బలాన్ని వ్యతిరేక దిశలో ప్రయోగిస్తుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0727	ఆ సమయంలో దాని ద్రవ్యవేగంలో మార్పు జరుగుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0728	దాని వేగం V_2 అయినదని అనుకోండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0730	B వస్తువు ఢీ కొన్న తర్వాత ద్రవ్యవేగం = m_2v_2, ఒకవేళ B వస్తువు మీద F_2 బలం ప్రయోగించబడుచున్నట్లయితే,
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0732	F_2 =-F_1
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0734	∴ m_2a_2 = -m_1_a1 ………… ∴ F = ma
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0736	∴ m_2 (v-u)/t = -m_1 × (v_1-u_1)……… ∴ a= (v_2-u_2)/t
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0738	∴ m_2 (v_2-u_2) =-m_1 (v_1-u_1)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0740	∴ m_2v_2 m_2u_2 =-m_1v_1 + m_1u_1
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0742	∴ (m_2v_2 + m_1v_1) = (m_1u_1 + m_2u_2)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0744	మొత్తం తుది ద్రవ్యవేగాల పరిమాణం = మొత్తం తొలి ద్రవ్యవేగాల పరిమాణం
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0746	కావున, రెండు వస్తువులపై బాహ్యబలాలు పనిచేయనపుడు వాటి మొత్తం తొలి ద్రవ్యవేగాలు మరియు మొత్తం తుది ద్రవ్యవేగాలు సమానంగా ఉంటాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0747	వస్తువుల సంఖ్య ఎన్ని ఉన్నను వాటికి ఈ వివరణ నిజమే అవుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0749	'రెండు వస్తువులలో పరస్పర చర్య జరుగుచుండగా వాటిపై ఏ బాహ్యబలం పనిచేయనపుడు వాటి మొత్తం ద్రవ్యవేగం స్థిరంగా ఉంటుంది. అది మార్పుచెందదు.'
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0751	ఈ నియమం న్యూటన్ మూడవ గమన నియమం యొక్క ఉపసిద్ధాంతం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0752	ఢీకొనిన తర్వాత ఈ ద్రవ్యవేగం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0753	ఢీకొనబడిన వస్తువులో ద్రవ్యవేగం పునర్వితరణం అవుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0754	ఒక వస్తువు యొక్క ద్రవ్యవేగం తగ్గినట్లయితే రెండవ వస్తువు యొక్క ద్రవ్యవేగం పెరుగుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0755	అందువల్ల ఈ సిద్ధాంతాన్ని కింది విధంగా కూడా చెప్పవచ్చును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0757	రెండు వస్తువులు ఢీకొన్నప్పుడు వాటి అభిఘాతానికి పూర్వం ద్రవ్యవేగాల మొత్తం, అభిఘాతం తర్వాతి గల ద్రవ్యవేగాల మొత్తానికి సమానంగా ఉండును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0759	ఈ సిద్ధాంతం అర్థమగుటకు తుపాకి నుంచి పేల్చబడిన గుండు ఉదాహరణను పరిశీలిద్దాం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0760	m_1 ద్రవ్యరాశి గల గుండు m_2 ద్రవ్యరాశిగల తుపాకి నుండి పేల్చబడినపుడు గుండు వేగంగా బయటకు వచ్చు సమయంలో దాని ద్రవ్యవేగం m_1v_1 అవుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0761	గుండు పేల్చడానికి పూర్వం తుపాకి మరియు గుండు స్థిరంగా ఉండుటవలన తొలి ద్రవ్యవేగం శూన్యంగా ఉంటుంది. అలాగే ద్రవ్యవేగముల మొత్తం కూడా శూన్యంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0762	గుండు పేల్చిన తర్వాత కూడా పై నియమం ప్రకారం ద్రవ్యవేగముల మొత్తం శూన్యంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0763	అనగా గుండు ముందుకు వెళ్ళుటవల్ల తుపాకి వెనుక దిశలో చలించును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0764	ఈ చలనాన్ని 'ప్రతిక్షేపం' (Recoil) అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0766	తుపాకి ప్రతిక్షేప వేగం (V_2) తో ఏ పద్ధతిలో చలిస్తుందంటే,
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0768	m_1v_1 + m_2v_2 = 0 లేదా v2 =-m_1/m_2 × v_1
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0772	తుపాకి ద్రవ్యరాశి గుండు యొక్క ద్రవ్యరాశికంటే ఎంతో ఎక్కువగా ఉండుటవలన తుపాకి వేగం గుండు వేగంతో పోల్చితే చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0773	తుపాకి యొక్క ద్రవ్యవేగం మరియు గుండు యొక్క ద్రవ్యవేగ పరిమాణం సమానంగా ఉంటుంది కాని దిశ వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0774	అందువల్ల అక్కడ ద్రవ్యవేగం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0775	రాకెట్టు పైకిపోవు ప్రక్రియ యందు కూడా ఈ ద్రవ్యవేగం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0779	ఉదాహరణ 1 : ఒక ఫిరంగి ద్రవ్యరాశి 500 kg కల్గిఉండి
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0780	అందునుండి ఫిరంగి గుండును పేల్చిన తర్వాత ఆ ఫిరంగి 0.25 m/s వేగంతో ప్రతిక్షేపితమవుతుంది, అయితే ఫిరంగి యొక్క ద్రవ్యవేగం కనుగొనండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0782	ఇచ్చిన వివరాలు : ఫిరంగి ద్రవ్యరాశి = 500 kg, ప్రతిక్షేపిత వేగం = 0.25 m/s
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0784	ద్రవ్యవేగం =?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0786	ద్రవ్యవేగం = m x v = 500 x 0.25 = 125 kg m/s
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0788	ఉదాహరణ 2 : వరుసగా బంతులు ప్రతిది క్రమముగా 50 గ్రా. మరియు 100 గ్రా. ద్రవ్యరాశిని కల్గియున్నవి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0789	అవి ఒకే సరళరేఖలో ఒకే దిశలో 3 m/s మరియు 1.5 m/s వేగములతో ప్రయాణించుచున్నవి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0790	అవి రెండు ఢీకొంటాయి. ఢీకొన్న తర్వాత మొదటి బంతి 2.5 m/s వేగంతో చలనంలోనున్నది. అయిన రెండవ బంతి యొక్క వేగాన్ని కనుగొనండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0794	మొదటి బంతి ద్రవ్యరాశి = m_1 = 50 g = 0.05 kg
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0796	రెండవ బంతి ద్రవ్యరాశి = m_2 = 100 g = 0.1 kg
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0798	మొదటి బంతి తొలివేగం = u_1 = 3 m/s
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0800	రెండవ బంతి తొలివేగం = u_2 = 1.5 m/s
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0802	మొదటి బంతి తుది వేగం = v_1 = 2.5 m/s
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0804	రెండవ బంతి తుది వేగం = v_2 =?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0806	ద్రవ్యవేగ నిత్యత్వ నియమం ప్రకారం, తొలి ద్రవ్యవేగముల మొత్తం = తుది ద్రవ్యవేగముల మొత్తం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0808	m_1u_1 + m_2u_2 = m_1v_1 + m_2v_2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0810	(0.05 × 3) + (0.1 × 1.5) = (0.05 × 2.5) + (0.1 × v_2)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0812	∴ (0.15) + (0.15) = 0.125 + 0.1v_2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0814	∴ 0.3 = 0.125 + 0.1 v_2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0816	∴ 0.1v_2 = 0.3-0.125
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0818	∴ v2 = 0.175/0.1 = 1.75 m/s
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0822	1. కింది పట్టికలోని మొదటి గ్రూపును, రెండవ మరియు మూడవ గ్రూపులతో జతపరిచి కొత్త పట్టిక తయారుచేయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0824	క్ర.సం. | గ్రూపు-1 | గ్రూపు-2 | గ్రూపు-3 |
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0826	1 | ఋణత్వరణం | వస్తువు వేగం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0827	| ఒక కారు ప్రారంభలో నిశ్చల స్థితి తర్వాత 50 కి.మీ/గంట వేగంతో 10 సెకండ్లలో చేరుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0829	2 | ధనత్వరణం | వస్తువు వేగం తగ్గుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0830	| ఒక వాహనం 25 మీ./సెకండ్ వేగంతో చలనంలో ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0832	3 | శూన్యత్వరణం | వస్తువు వేగం పెరుగుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0833	| ఒక వాహనం 10 మీ./సెకండ్ వేగంతో వెళ్ళి 5 సెకండ్లలో ఆగుతుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0835	2. భేదాన్ని వివరించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0837	అ. దూరం మరియు స్థానభ్రంశం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0839	ఆ. సమరీతి చలనం మరియు అసమరీతి చలనం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0843	3. క్రింది పట్టికను పూర్తి చేయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0845	u(m/s) | a(m/s^2) | t(sec) | v = u + at (m/s)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0847	2 | 4 | 3 |-
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0849	- | 5 | 2 | 20
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0851	u(m/s) | a(m/s^2) | t(sec) | s = ut + 1/2 at^2 (m)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0853	5 | 12 | 3 |-
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0855	7 |-| 4 | 92
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0857	u (m/s) | a(m/s^2) | s(m) | v^2 = u^2 + 2as (m/s)^2
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0859	4 | 3 |-| 8
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0861	- | 5 | 8.4 | 10
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0863	4. ఖాళీలలో సరియైన పర్యాయాలను ఎన్నుకొని వాక్యాలను పూర్తి చేసి, వాటి వివరణ రాయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0865	అ. చలనంలోని వస్తువు తొలి బిందువు నుండి తుది బిందువునుకు ప్రయాణించిన కనిష్ట దూరాన్ని ........ అంటారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0867	ఆ. నిరోధ త్వరణం అనగా ........ త్వరణం.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0869	ఇ. వస్తువు సమవృత్తాకాం చలనంలో వెళ్తున్నప్పుడు దాని ........ ప్రతి బిందువు వద్ద మారుచుండును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0871	ఈ. అభిఘాతము జరుగునప్పుడు ........ ఎల్లప్పుడు స్థిరంగా ఉండును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0873	ఉ. రాకెట్టు యాందు జరుగు ప్రక్రియ న్యూటన్ యొక్క ........ గమన నియమంపై ఆధారపడి ఉండును.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0877	అ. ఒక వస్తువు స్వేచ్ఛగా భూమిపై పడుతున్నప్పుడు దాని చలనత్వరణం సమానంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0879	ఆ. చర్య మరియు ప్రతిచర్య బలాల పరిమాణం సమానంగా మరియు వ్యతిరేక దిశలో ఉన్నప్పటికి అవి పరస్పరం వాటి ప్రభావాలను నష్టపరచుకొనవు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0881	ఇ. సమాన వేగం గల బంతులలో క్రికెట్ బంతిని ఆపుటకంటే టెన్నిస్ బంతిని ఆపుట సులభంగా ఉంటుంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0883	ఈ. నిశ్చల స్థితిలోని వస్తువు చలనాన్ని సమరీతి చలనంగా పరిగణిస్తారు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0885	6. న్యూటన్ చలన సంబంధ నియమాలపై ఒక్కోదానికి 5 ఉదాహరణలు తెలిపి, వాటి వివరణ రాయండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0887	7. ఉదాహరణలు పరిష్కరించండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0889	అ. ఒక వస్తువు తొలి 3 సెకండ్లలో 18 మీటర్లు, ఆ తర్వాత 3 సెకండ్లలో 22 మీటర్లు వెళ్ళినట్లయితే తుది 3 సెకండ్లలో 14 మీటర్లు వెళ్తుంది. అయిన, దాని యొక్క సరాసరి వడిని కనుగొనండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0890	(జవాబు : 6 m/s)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0892	ఆ. ఒక వస్తువు యొక్క ద్రవ్యరాశి 16 kg ఉంది. అది 3m/s2 త్వరణంతో చలనంలో ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0893	దానిపై ప్రయోగించబడిన బలాన్ని కనుగొనండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0894	అంతే బలాన్ని 24 kg ద్రవ్యరాశి గల వస్తువుపై ప్రయోగించినచొ ఉత్పన్నమయ్యే త్వరణం ఎంత? (జవాబు : 48 N, 2 m/s2)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0896	ఇ. తుపాకి గుండు యొక్క ద్రవ్యరాశి 10 g ఉంది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0897	అది 1.5 m/s వేగంతో 900 g ద్రవ్యరాశిగల లావైన చెక్క పలకలోకి దూరింది.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0898	ప్రారంభంలో పలక నిశ్చల స్థితిలో ఉంది. కాని గుండు పేల్చగానే పలకలో దూరిన పిదప ఆ రెండు విశిష్ట వేగంతో చలిస్తాయి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0899	తుపాకి గుండు మరియు చెక్క పలక ఏ వేగంతో చలించాయో, ఆ వేగాన్ని కనుగొనండి.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0900	(జవాబు : 0.15 m/s)
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0902	ఈ. ఒక వ్యక్తి ప్రారంభంలో 40 సెకండ్లలో 100 మీటర్ల దూరం ఈదుతాడు.
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0903	తర్వాత 40 సెకండ్లలో 85 మీ. దూరం దాటుతాడు. అంతిమంగా 20 సెకండ్లలో 45 మీ. దూరాన్ని దాటినట్లయితే సరాసరి వడి ఎంత ఉండవచ్చును?
ebs_phy-gati-ke-niyam-page-01-17-hin2tel_0907	న్యూటన్ గమన నియమాలపై ఆధారపడియున్న మన నిత్యజీవితంలోని ఉపకరణాల/వస్తువుల వివరాలను సేకరించండి.